शालेय पोषण आहार योजनेतील स्वयंपाकी व मदतनीस यांच्या मानधनासाठी निधी वितरित

Poshan Aahar Swayampaki Mandhan 2026-27 : महाराष्ट्र शासनाच्या शालेय शिक्षण विभागाने प्रधानमंत्री पोषण शक्ती निर्माण योजनेअंतर्गत स्वयंपाकी तथा मदतनीस यांच्या मानधनासाठी महत्त्वाचा शासन निर्णय जारी केला आहे. सन 2026-27 या आर्थिक वर्षासाठी पुनर्विनियोजनाद्वारे उपलब्ध झालेला रु. 74 कोटी 10 लाख 81 हजार इतका निधी वितरित करण्यास शासनाने मान्यता दिली आहे. हा शासन निर्णय 06 ऑक्टोबर 2026 रोजी जारी करण्यात आला आहे.

स्वयंपाकी तथा मदतनीस यांच्या मानधनासाठी निधी वितरित | Poshan Aahar Swayampaki Mandhan 2026-27

प्रधानमंत्री पोषण शक्ती निर्माण योजना म्हणजेच PM Poshan योजनेंतर्गत शाळांमध्ये कार्यरत स्वयंपाकी तथा मदतनीस यांच्या मानधनासाठी केंद्र आणि राज्य शासनाच्या हिश्शातून निधी उपलब्ध करून दिला जातो.

यापूर्वीच्या शासन निर्णयानुसार स्वयंपाकी तथा मदतनीस यांच्या रु. 2,500 प्रतिमाह मानधनामध्ये रु. 600 केंद्र हिस्सा आणि रु. 400 राज्य हिस्सा, असा एकूण रु. 1,000 निधी वितरित करण्यात आला होता. त्यानंतर राज्य हिश्शातून अतिरिक्त रु. 1,500 प्रतिमाह देण्यासाठी निधीची तरतूद करण्यात आली आहे.

स्वयंपाकी तथा मदतनीस यांच्या मानधनासाठी आवश्यक असलेला निधी उपलब्ध करून देण्यासाठी अर्थसंकल्पीय तरतुदीचे पुनर्विनियोजन करण्यात आले आहे.

या प्रक्रियेत रु. 74,10,81,000/- इतका निधी प्रधानमंत्री पोषण शक्ती निर्माण योजनेच्या राज्य हिश्शाच्या लेखाशीर्षातून वितरित करण्यास शासनाने मान्यता दिली आहे.

शासन निर्णयातील तक्त्यानुसार संबंधित लेखाशीर्षासाठी सन 2026-27 मध्ये रु. 59,461.04 लक्ष इतकी अर्थसंकल्पीय तरतूद होती. त्यापैकी रु. 18,266.10 लक्ष पुनर्विनियोजनाद्वारे उपलब्ध करण्यात आले असून, त्यातून रु. 7,410.81 लक्ष म्हणजेच रु. 74.1081 कोटी इतका निधी या शासन निर्णयाद्वारे वितरित करण्यास मान्यता देण्यात आली आहे.

SNA SPARSH प्रणालीचा वापर

सन 2026-27 पासून प्रधानमंत्री पोषण शक्ती निर्माण योजना SNA SPARSH प्रणालीवर ऑनबोर्ड करण्यात आली आहे. केंद्र शासनाकडून या योजनेसाठी मंजूर केंद्र हिश्शाच्या निधीपैकी रु. 50,569.70 लक्ष निधी उपलब्ध करून देण्यात आला आहे. या निधीचे वितरण सर्वसाधारण, अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमाती या घटकांमध्ये करण्यात आले आहे.

योजनेतील बहुतांश खर्चासाठी केंद्र व राज्य शासनाच्या निधीचे प्रमाण 60:40 असून, काही बाबींसाठी 100 टक्के केंद्र हिस्सा आहे.

शासन निर्णयानुसार हा निधी मागणी क्रमांक ई-2, 2202 – सर्वसाधारण शिक्षण, 01 – प्राथमिक शिक्षण, (01)(16) प्रधानमंत्री पोषण शक्ती निर्माण (पीएम-पोषण) (राज्य हिस्सा), 31 – सहाय्यक अनुदाने (वेतनेत्तर), लेखाशीर्ष 2202 3815 या अंतर्गत उपलब्ध करून देण्यात आला आहे.

हा अनुदानाचा निधी सशर्त अनुदान असून, यापूर्वी वितरित करण्यात आलेल्या निधीचे उपयोगिता प्रमाणपत्र सादर करण्यात आले असल्याचे शासन निर्णयात नमूद आहे.

या शासन निर्णयाद्वारे वितरित करण्यात आलेला निधी केंद्र शासनाच्या 14 सप्टेंबर 2026 रोजीच्या आदेशातील निर्देश तसेच सन 2026-27 च्या वार्षिक कार्ययोजना व अंदाजपत्रक प्रकल्प मान्यता मंडळाने (PAB) मंजूर केलेल्या पीएम-पोषण योजनेच्या चालू योजनेतील आवर्ती किंवा अनावर्ती बाबींसाठी खर्च करायचा आहे.

तसेच शासनाने दिलेल्या सूचनांनुसार मंजूर आराखड्यानुसार याच आर्थिक वर्षात सदर निधी खर्च होईल, याची दक्षता घेण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत.

निधीचा विहित कालावधीत खर्च करून त्याबाबतचे उपयोगिता प्रमाणपत्र शासनास सादर करण्याची जबाबदारी संबंधित यंत्रणेवर राहणार आहे.

या निधीचे आहरण व वितरण सायबर कोषागार कार्यालयामार्फत करण्यासाठी राज्य समन्वय अधिकारी, प्रधानमंत्री पोषण शक्ती निर्माण योजना, प्राथमिक शिक्षण संचालनालय, पुणे यांना आहरण व संवितरण अधिकारी म्हणून घोषित करण्यात आले आहे. निधी आहरित व वितरित करताना शासनाने निश्चित केलेल्या कार्यपद्धतीचे पालन करण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत.

प्रधानमंत्री पोषण शक्ती निर्माण योजनेअंतर्गत कार्यरत स्वयंपाकी तथा मदतनीस यांच्या मानधनासाठी रु. 74.10 कोटींपेक्षा अधिक निधी उपलब्ध करून देण्याचा निर्णय शासनाने घेतला आहे. पुनर्विनियोजनाद्वारे उपलब्ध झालेला हा निधी संबंधित आर्थिक वर्षातील मंजूर आराखड्यानुसार खर्च करण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत. त्यामुळे पीएम-पोषण योजनेशी संबंधित यंत्रणांसाठी हा शासन निर्णय महत्त्वाचा ठरणार आहे.

अधिक माहितीसाठी स्वयंपाकी तथा मदतनीस मानधन शासन निर्णय PDF

• प्रधानमंत्री पोषण शक्ती निर्माण योजनेंतर्गत सर्वसाधारण घटकांतर्गत स्वयंपाकी तथा मदतनीस यांच्या मानधनाचा राज्य हिश्याचा अतिरीक्त निधी पुनर्विनियोजनाद्वारे वितरीत करण्याबाबत. (सन 2026-27) दि 06-10-2026 रोजीचा शासन निर्णय डाउनलोड करा
• प्रधानमंत्री पोषण शक्ती निर्माण योजनेंतर्गत कार्यरत स्वयंपाकी तथा मदतनीस यांच्या मानधनात वाढ करण्याबाबत शालेय शिक्षण व क्रीडा विभाग दि 09-02-2023 रोजीचा शासन निर्णय डाउनलोड करा