SHVR Registration Online 2026-27: Step-by-Step Guide

Swachh Evam Harit Vidyalaya Rating (SHVR) 2026-27 साठी ऑनलाइन Registration कसे करावे, UDISE+ Code व OTP द्वारे नोंदणी, School Profile, Survey आणि Final Submission याची संपूर्ण माहिती या लेखात दिली आहे.

New Update: Assessment and evaluation of schools for recognition (Certificate of Merit) at the district level 11th Oct 2026 – 31st Oct 2026

SHVR काय आहे?

Swachh Evam Harit Vidyalaya Rating (SHVR) म्हणजे स्वच्छ एवं हरित विद्यालय रेटिंग. राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण (NEP) 2020 मध्ये अपेक्षित असलेल्या पर्यावरण जागरूकता, पाणी, स्वच्छता, आरोग्य, संसाधन संवर्धन तसेच मूलभूत कर्तव्ये, नागरिकत्व कौशल्ये आणि मूल्ये विद्यार्थ्यांमध्ये रुजविण्यासाठी SHVR एक प्रभावी उपक्रम आहे.

SHVR अंतर्गत शाळांमध्ये स्वच्छता, सुरक्षित पाणी, साबणाने हात धुणे, स्वच्छतागृहांची उपलब्धता व देखभाल, वर्तनातील सकारात्मक बदल, क्षमता विकास तसेच Mission LiFE अंतर्गत पर्यावरणपूरक उपक्रमांना प्रोत्साहन दिले जाते.

SHVR चे प्रमुख घटक

SHVR पॅकेजमध्ये पुढील बाबींवर विशेष भर दिला जातो:

• पाणी व्यवस्थापन
• स्वच्छतागृहांची सुविधा
• साबणाने हात धुण्याची व्यवस्था
• शाळेतील स्वच्छता व देखभाल
• विद्यार्थ्यांमध्ये वर्तनात्मक बदल
• क्षमता बांधणी
• Mission LiFE अंतर्गत पर्यावरणपूरक उपक्रम

SHVR ची प्रमुख कार्ये

SHVR च्या माध्यमातून ICT साधनांचा वापर करून शाळांमधील स्वच्छता व पर्यावरणीय सुविधांचे प्रभावी निरीक्षण केले जाते. तसेच वर्तनातील सकारात्मक बदलासाठी जनजागृती, नवीन आर्थिक साधनांचा वापर आणि विविध संस्था व भागीदारांमध्ये सहकार्य निर्माण करण्यावर भर दिला जातो.

SHVR अंतर्गत करण्यात येणारे परिस्थिती विश्लेषण शाळेतील पायाभूत सुविधा आणि उपलब्ध सेवांमधील त्रुटी किंवा कमतरता ओळखण्यासाठी उपयुक्त ठरते. या माहितीच्या आधारे Samagra Shiksha अंतर्गत अपेक्षित असलेला School-level Swachhata Action Plan (SAP) तयार करण्यास मदत होते.

SHVR मध्ये कोण सहभागी होऊ शकतात?

SHVR मध्ये ग्रामीण तसेच शहरी भागातील खालील प्रकारच्या शाळांचा समावेश आहे:

शासकीय शाळा, अनुदानित शाळा आणि खासगी शाळा.

याशिवाय स्थानिक स्वराज्य संस्था, जिल्हा व राज्य/केंद्रशासित प्रदेशातील सरकारी यंत्रणा तसेच स्वयंसेवी आणि नागरी संस्था हे देखील SHVR मधील प्रमुख भागधारक आहेत.

SVP पासून SHVR पर्यंत

Swachh Vidyalaya Puraskar (SVP) 2021-22 मध्ये देशातील सर्व राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांमधून सुमारे 8.23 लाख शाळांनी सहभाग घेतला होता.

या यशाच्या पुढील टप्प्यात SVP चे रूपांतर Swachh Evam Harit Vidyalaya Rating (SHVR) मध्ये करण्यात आले. SHVR 2025-26 मध्ये सुमारे 10.47 लाख शाळांनी सहभाग नोंदविला, त्यामुळे या उपक्रमाचा मोठ्या प्रमाणावर विस्तार झाल्याचे दिसून येते.

SHVR ची प्रमुख उद्दिष्टे

स्वच्छतेला प्रोत्साहन: शाळांमध्ये योग्य स्वच्छताव्यवस्था, नियमित साफसफाई आणि कचऱ्याची योग्य विल्हेवाट यामुळे स्वच्छ व सुस्थितीत शालेय वातावरण निर्माण करणे.

स्वच्छता व आरोग्य शिक्षण: विद्यार्थ्यांना वैयक्तिक स्वच्छता आणि सार्वजनिक आरोग्याशी संबंधित सवयींबाबत मार्गदर्शन करणे. यामध्ये हात धुणे, दातांची स्वच्छता आणि परिसर स्वच्छ ठेवणे यांसारख्या बाबींचा समावेश होतो.

पर्यावरणीय शाश्वतता: पावसाचे पाणी साठवणे, पुनर्वापर व पुनर्चक्रण, अक्षय ऊर्जेचा वापर आणि शाळेच्या परिसरात हरित क्षेत्र विकसित करणे अशा पर्यावरणपूरक पद्धतींना प्रोत्साहन देणे.

समुदायाचा सहभाग: विद्यार्थी, शिक्षक, पालक आणि स्थानिक समुदायाला स्वच्छता मोहिमा व जनजागृती उपक्रमांमध्ये सहभागी करून घेणे.

निरीक्षण व प्रोत्साहन: शाळांमधील स्वच्छता आणि हरित उपक्रमांचे वेळोवेळी निरीक्षण करून चांगल्या कामगिरीला प्रोत्साहन देणे.

कार्यक्रमाचे वेळापत्रक (SHVR Timelines for the Event)

स्वच्छ एवं हरित विद्यालय रेटिंग (SHVR) 2026-27 कार्यक्रमाचे संपूर्ण वेळापत्रक खालील प्रमाणे आहे.

अर्ज करण्याची प्रक्रिया | SHVR Registration Online 2026 27

स्वच्छ एवं हरित विद्यालय रेटिंग (Swachh Evam Harit Vidyalaya Rating – SHVR) 2026-27 मध्ये सहभागी होण्यासाठी शाळांना ऑनलाइन पद्धतीने नोंदणी करणे व माहिती भरून सबमीट करण्याबाबतची संपूर्ण प्रक्रिया खालीलप्रमाणे आहे.

Step 1 – SHVR Portal उघडा

• मोबाईल किंवा संगणकावरील Browser उघडून खालील SHVR अधिकृत पोर्टलवर जा: https://shvr.education.gov.in
• त्यानंतर Homepage वरील Login/Signup या पर्यायावर क्लिक करा.

Step 2 – Signup पर्याय निवडा

नवीन शाळेचे Registration करायचे असल्यास Signup वर क्लिक करा.

जर शाळेने SHVR 2026-27 साठी आधीच Registration केले असेल तर UDISE+ Code + Password + Captcha वापरून Login करता येईल. OTP Login ची सुविधाही उपलब्ध आहे.

Step 3 – UDISE+ Code टाका

• Signup पेजवर शाळेचा 11 अंकी UDISE+ Code टाका.
• यानंतर स्क्रीनवर दिसणारा Captcha Code प्रविष्ट करा.

Step 4 – Registered Mobile Number टाका

• शाळेच्या UDISE+ रेकॉर्डमध्ये नोंद असलेला Mobile Number प्रविष्ट करा.
• Captcha भरल्यानंतर Send OTP वर क्लिक करा.

Step 5 – OTP Verify करा

नोंदणीकृत मोबाईल नंबरवर आलेला OTP प्रविष्ट करा आणि पुढे जा.

Step 6 – School Information तपासा

यानंतर SHVR Portal वर शाळेची माहिती दिसेल. ती काळजीपूर्वक तपासा.

यासोबत खालील माहिती भरणे आवश्यक आहे:

• Designation of Respondent
• Usage of School Premises
• Whether the School is Located in a Border Village

सर्व आवश्यक माहिती भरल्यानंतर Verify & Proceed वर क्लिक करा.

महत्त्वाचे: SHVR Portal वर शाळेची माहिती चुकीची किंवा जुनी दिसत असल्यास ती माहिती UDISE+ Portal वर अपडेट करावी. अपडेट केलेली माहिती SHVR मध्ये त्यानुसार दिसेल.

Step 7 – माहिती Confirm करा

• शाळेची सर्व माहिती पुन्हा एकदा तपासा.
• माहिती योग्य असल्यास Verify & Proceed वर क्लिक करा.

Step 8 – Password तयार करा

आता SHVR Login साठी एक Secure Password तयार करा.

Password तयार केल्यानंतर Signup वर क्लिक करा.

Registration यशस्वी झाल्यानंतर “Signup Completed Successfully” असा संदेश दिसेल. त्यानंतर शाळा UDISE+ Code आणि नव्याने तयार केलेल्या Password ने Login करू शकता.

SHVR Registration Online 2026 27 Guide PDF

SHVR Registration User Manual For Schools (Web) Download

SHVR Registration Online 2026 27 Guide Video Link

SHVR Registration Online 2026 27 Guide Youtube Video Link

SHVR Registration Online 2026 27 Official Link

SHVR Registration Online 2026 27 Official Website Link – https://shvr.education.gov.in/