NISHTHA Cyber Hygiene Practices Personal Digital Devices B10 Course DIKSHA APP Enroll Link : राष्ट्रीय शैक्षणिक संशोधन व प्रशिक्षण परिषद (NCERT) यांच्या NISHTHA कार्यक्रमांतर्गत शैक्षणिक वर्ष २०२६-२७ मधील Cycle 2 अंतर्गत “Cyber Hygiene Practices: Personal Digital Devices B10” हा ऑनलाइन कोर्स DIKSHA प्लॅटफॉर्मवर उपलब्ध करून देण्यात आलेला आहे. हा कोर्स मुख्याध्यापक, शिक्षक तसेच शिक्षण विभागातील अधिकारी यांच्यासाठी उपलब्ध करण्यात आला आहे. हा कोर्स पूर्ण करण्याची Enroll Link, Course Description संपूर्ण माहिती या लेखात दिली आहे.
Table of Contents
Cyber Hygiene Practices: Personal Digital Devices – B10 Course

आजच्या Digital Era (डिजिटल युगात) संगणक, Laptop, Mobile आणि विविध Smart Devices चा वापर मोठ्या प्रमाणावर वाढला आहे. इंटरनेट आणि डिजिटल उपकरणांच्या माध्यमातून अनेक कामे सहज आणि जलद करता येत असली, तरी त्यांचा वापर करताना Cyber Security (सायबर सुरक्षा) आणि Online Safety (ऑनलाइन सुरक्षितता) याबाबत जागरूक असणे अत्यंत आवश्यक आहे.
याच उद्देशाने DIKSHA Learning Platform वर “Cyber Hygiene Practices: Personal Digital Devices – B10” हा Online Course उपलब्ध करण्यात आला आहे. या कोर्सच्या माध्यमातून वैयक्तिक Digital Devices सुरक्षितपणे वापरण्यासाठी आवश्यक असलेल्या मूलभूत Cyber Hygiene Practices (सायबर स्वच्छता पद्धती) समजून घेता येणार आहेत.
Course Description

Cyber Hygiene म्हणजे Digital Devices आणि Online Accounts वापरताना नियमितपणे पाळल्या जाणाऱ्या सुरक्षिततेच्या मूलभूत सवयी. योग्य Cyber Hygiene Practices मुळे आपली Personal Information, Passwords, Data आणि Digital Accounts सुरक्षित ठेवण्यास मदत होते.
या Online Course चा मुख्य उद्देश वापरकर्त्यांना Digital Space मध्ये अधिक Aware, Efficient आणि Safe बनवणे हा आहे. यामध्ये Personal Digital Devices चा सुरक्षित वापर, Password Security, USB Security तसेच घरातील Smart Devices च्या सुरक्षिततेशी संबंधित महत्त्वाच्या बाबी समजावून सांगण्यात आल्या आहेत.
Course Outline
या B10 Course मध्ये खालील Modules समाविष्ट करण्यात आले आहे.
- Course Overview – कोर्सची ओळख आणि Cyber Hygiene संदर्भातील मूलभूत माहिती.
- Module 01: Desktop or Laptop Security – Desktop किंवा Laptop सुरक्षित ठेवण्यासाठी आवश्यक Cyber Security Practices.
- Module 02: Mobile Security – Mobile Device सुरक्षित ठेवणे, Personal Data चे संरक्षण आणि सुरक्षित Mobile Usage.
- Module 03: USB Security – Pen Drive, USB Drive किंवा इतर External Storage Devices वापरताना घ्यावयाची काळजी आणि संभाव्य Cyber Threats पासून संरक्षण.
- Module 04: Security for Smart Devices at Home – घरामध्ये वापरल्या जाणाऱ्या Smart TV, Smart Speaker आणि इतर Smart/IoT Devices ची Security.
- Module 05: Password Security – Strong Password तयार करणे, Password सुरक्षित ठेवणे आणि Digital Accounts ची Security वाढविण्याच्या पद्धती.
- यानंतर Summary, Assessment आणि Certificate हे टप्पे आहेत.
Course Activities & Duration
या Course मध्ये एकूण 36 Activities आहेत. हा Course पूर्ण करण्यासाठी अंदाजे 5 Hours म्हणजेच सुमारे 5 तासांचा कालावधी अपेक्षित आहे.
Course Schedule
Course Name: Cyber Hygiene Practices: Personal Digital Devices – B10
Medium: English
- Start Date: 01 October 2026
- End Date: 15 March 2027
- Enrollment End Date: 10 March 2027
Certificate
Course मधील सर्व आवश्यक Activities आणि Modules पूर्ण केल्यानंतर Assessment (मूल्यांकन) पूर्ण करावे लागेल. Assessment यशस्वीरीत्या पूर्ण केल्यानंतर संबंधित Certificate (प्रमाणपत्र) प्राप्त करता येईल.
Cyber Hygiene का महत्त्वाचे आहे?
आजच्या काळात Digital Devices चा वापर हा आपल्या दैनंदिन जीवनाचा महत्त्वाचा भाग बनला आहे. त्यामुळे फक्त Internet वापरता येणे पुरेसे नाही, तर Digital Security आणि Cyber Hygiene बाबत योग्य माहिती असणेही आवश्यक आहे.
Strong Password वापरणे, संशयास्पद Links किंवा Files पासून सावध राहणे, USB Devices काळजीपूर्वक वापरणे, Mobile आणि Laptop सुरक्षित ठेवणे तसेच Smart Devices ची Security तपासणे या छोट्या-छोट्या सवयी Digital सुरक्षा मजबूत करण्यास मदत करतात.
Cyber Hygiene Practices: Personal Digital Devices – B10 हा Course Digital Devices चा सुरक्षित आणि जबाबदार वापर समजून घेण्यासाठी उपयुक्त ठरू शकतो.
NISHTHA Category III Cyber Hygiene Practices Personal Digital Devices – B10 Course Link
- Course Link: https://learning.diksha.gov.in/diksha/course.php?id=1664§ion=3321
- DIKSHA App : https://play.google.com/store/apps/details?id=in.gov.diksha.app
- DIKSHA Portal : https://diksha.gov.in/

AI Saathi for Educators DIKSHA Course 2026 : Enroll Link
NISHTHA ECCE Course Enroll Link DIKSHA APP
या कोर्स साठी DIKSHA App आणि DIKSHA Portal द्वारे Course मध्ये Enroll होण्यापासून Certificate Download करण्यापर्यंतची Step-by-Step संपूर्ण प्रक्रिया माहिती दिली आहे.
DIKSHA App वर Profile कसे तयार करावे?
NISHTHA Category III – Cyber Hygiene Practices: Personal Digital Devices – B10 Course मध्ये सहभागी होण्यापूर्वी संबंधित अधिकारी, शिक्षक आणि कर्मचाऱ्यांनी DIKSHA App वर आपले Profile तयार करून ते पूर्ण करणे आवश्यक आहे. (यापूर्वी Profile तयार केली असल्यास डायरेक्ट लॉगिन करावे)
Profile तयार करण्यासाठी पुढील Steps Follow करा
Step 1: आपल्या Mobile मध्ये Google Play Store उघडा आणि DIKSHA App Search करा.
Step 2: अधिकृत DIKSHA App Download करून आपल्या Mobile मध्ये Install करा.
Step 3: DIKSHA App Open केल्यानंतर Login / Sign Up या पर्यायावर क्लिक करा.
Step 4: आपल्या Registered Mobile Number किंवा उपलब्ध Login पर्यायाद्वारे DIKSHA वर Login करा.
Step 5: Profile Setup करताना State म्हणून Maharashtra निवडा.
Step 6: आपली आवश्यक माहिती भरा. यामध्ये Name, State, District, Block/Taluka, Designation, School/Office आणि उपलब्ध असलेली इतर आवश्यक माहिती समाविष्ट असू शकते.
Step 7: सर्व माहिती अचूक भरल्यानंतर Profile Save / Update करा.
Profile पूर्ण झाल्यानंतरच संबंधित DIKSHA Course मध्ये Enrollment करण्याची प्रक्रिया पुढे सुरू करता येईल.
How To Enroll NISHTHA Category III – Cyber Hygiene Practices Personal Digital Devices – B10 Course
DIKSHA App वर Profile पूर्ण केल्यानंतर NISHTHA Category III – Cyber Hygiene Practices: Personal Digital Devices – B10 या Course मध्ये Enrollment करता येईल.
Step 1: आपल्या Mobile किंवा Computer मध्ये Browser उघडा.
Step 2: अधिकृत DIKSHA Portal उघडा.
Step 3: आपल्या Registered Mobile Number किंवा उपलब्ध Login पर्यायाद्वारे DIKSHA Portal वर Login करा.
Step 4: Login केल्यानंतर Courses / Explore Courses या विभागात जा.
Step 5: Search Box मध्ये: Cyber Hygiene Practices: Personal Digital Devices – B1 असे Type करून Course Search करा.
Step 6: Search Result मध्ये दिसणारा Cyber Hygiene Practices: Personal Digital Devices – B10 हा संबंधित Course Open करा.
Step 7: Course ची माहिती तपासा आणि Enroll या Button वर क्लिक करा.
Step 8: Enrollment पूर्ण झाल्यानंतर Course मधील Modules आणि Activities उपलब्ध होतील.
Cyber Hygiene Practices – B10 Course मध्ये काय शिकता येईल?
या Course मध्ये Digital Devices सुरक्षितपणे वापरण्यासाठी आवश्यक असलेल्या Cyber Hygiene Practices ची माहिती दिली आहे.
Course मध्ये पुढील Modules आहेत:
- Module 01 – Desktop or Laptop Security
Desktop आणि Laptop सुरक्षित ठेवण्याच्या मूलभूत पद्धती. - Module 02 – Mobile Security
Mobile Device आणि त्यातील Personal Data सुरक्षित ठेवण्याच्या पद्धती. - Module 03 – USB Security
USB Drive, Pen Drive आणि External Storage Devices सुरक्षितपणे वापरण्याबाबत माहिती. - Module 04 – Security for Smart Devices at Home
घरातील Smart Devices आणि IoT Devices च्या सुरक्षेशी संबंधित माहिती. - Module 05 – Password Security
Strong Password तयार करणे आणि Digital Accounts सुरक्षित ठेवण्याच्या पद्धती.
यानंतर Summary, Assessment आणि Certificate हे टप्पे पूर्ण करावे लागतील.
NISHTHA Cyber Hygiene Practices Personal Digital Devices – B10 Course पूर्ण करण्याची Step-by-Step प्रक्रिया
Step 1: DIKSHA Portal किंवा DIKSHA App वर Login करा.
Step 2: My Courses मध्ये जाऊन Cyber Hygiene Practices: Personal Digital Devices – B10 Course Open करा.
Step 3: Course मधील प्रत्येक Module क्रमाने Open करा.
Step 4: प्रत्येक Module मधील दिलेल्या Activities / Learning Content पूर्ण करा.
Step 5: सर्व Modules पूर्ण केल्यानंतर Summary पाहा.
Step 6: त्यानंतर आवश्यक Assessment / Quiz पूर्ण करा.
Step 7: Course मधील एकूण 36 Activities पूर्ण झाल्याची खात्री करा.
Step 8: सर्व आवश्यक Course Requirements पूर्ण झाल्यानंतर Course Status Completed झाला आहे का ते तपासा.
DIKSHA Portal Browser द्वारे B10 Course कसा पूर्ण करावा?
मोबाईल App व्यतिरिक्त Browser द्वारेही हा Course पूर्ण करता येतो.
यासाठी:
- Browser मध्ये DIKSHA Portal Open करा.
- आपल्या Registered Mobile Number द्वारे Login करा.
- Courses / My Courses विभागात जा.
- Cyber Hygiene Practices: Personal Digital Devices – B10 Course Open करा.
- Course मधील सर्व Modules एक-एक करून पूर्ण करा.
- प्रत्येक Module मधील Activities पूर्ण करा.
- आवश्यक ठिकाणी Assessment / Quiz पूर्ण करा.
- सर्व Activities आणि Modules पूर्ण झाल्यानंतर Course Status Completed आहे का ते तपासा.
B10 Course चे Certificate कसे Download करावे?
Cyber Hygiene Practices: Personal Digital Devices – B10 Course मधील आवश्यक Modules, Activities आणि Assessment पूर्ण केल्यानंतर पात्र असल्यास DIKSHA वर Certificate उपलब्ध होईल.
Certificate Download करण्यासाठी:
Step 1: DIKSHA Portal वर आपल्या Account ने Login करा.
Step 2: My Courses / Completed Courses विभागात जा.
Step 3: Cyber Hygiene Practices: Personal Digital Devices – B10 Course शोधा.
Step 4: Course पूर्ण झाल्यानंतर उपलब्ध असलेल्या Certificate / Download Certificate या पर्यायावर क्लिक करा.
Step 5: Certificate PDF स्वरूपात Download करा.
Step 6: भविष्यातील आवश्यकतेसाठी Digital Certificate सुरक्षित जतन करून ठेवा.
महत्त्वाची सूचना
NISHTHA Category III – Cyber Hygiene Practices: Personal Digital Devices – B10 Course पूर्ण करताना आपल्या DIKSHA Profile मधील माहिती योग्य आणि अद्ययावत असणे महत्त्वाचे आहे.
Course ची Enrollment End Date 10 March 2027 असून Course ची End Date 15 March 2027 आहे. त्यामुळे Enrollment ची अंतिम तारीख येण्यापूर्वी Course मध्ये सहभागी होऊन आवश्यक Activities आणि Assessment वेळेत पूर्ण करणे योग्य राहील.
या Course मध्ये एकूण 36 Activities असून अंदाजे 5 तासांचा कालावधी अपेक्षित आहे. Course पूर्ण केल्यानंतर उपलब्ध असल्यास Certificate Download करून सुरक्षित जतन करावे.
अधिक माहितीसाठी दीक्षा पोर्टल : https://diksha.gov.in/
Related
AI Saathi for Educators DIKSHA Course 2026 : Enroll Link
NISHTHA ECCE Course Enroll Link DIKSHA APP









