Assistant Professor Eligibility 2026:महाराष्ट्रातील विद्यापीठे आणि महाविद्यालयांमधील सहाय्यक प्राध्यापक (Assistant Professor) पदाच्या पदभरतीसाठी आवश्यक असलेल्या किमान शैक्षणिक अर्हतेबाबत राज्य शासनाने महत्त्वाचे स्पष्टीकरण दिले आहे. विद्यापीठ अनुदान आयोगाच्या (UGC) दिनांक 30 जून 2023 रोजीच्या अधिसूचनेनुसार करण्यात आलेली सुधारणा आणि उच्च व तंत्रशिक्षण विभागाच्या दिनांक 5 मार्च 2024 रोजीच्या शासन निर्णयातील तरतुदी याबाबत निर्माण झालेला संभ्रम या स्पष्टीकरणाद्वारे दूर करण्यात आला आहे.
शासनाच्या स्पष्टीकरणानुसार, राज्यातील सर्व उच्च शिक्षण संस्थांमधील सहाय्यक प्राध्यापक पदासाठी NET/SET/SLET किंवा Ph.D. ही शैक्षणिक अर्हता असल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे. त्यामुळे सहाय्यक प्राध्यापक पदासाठी Ph.D. पदवी अनिवार्य असल्याबाबत निर्माण झालेला संभ्रम दूर झाला आहे.
सहाय्यक प्राध्यापक पदभरतीच्या शैक्षणिक अर्हतेबाबत शासनाचे स्पष्टीकरण
उच्च व तंत्रशिक्षण विभागाने यासंदर्भात जारी केलेल्या पत्रामध्ये 5 मार्च 2024 च्या शासन निर्णयातील तरतुदींचा संदर्भ देत सहाय्यक प्राध्यापक पदभरतीसाठी आवश्यक असलेल्या शैक्षणिक अर्हतेबाबत स्पष्टीकरण दिले आहे.
यापूर्वी 4 नोव्हेंबर 2026 रोजी याच विषयासंदर्भात पत्र जारी करण्यात आले होते. मात्र, सदर पत्र रद्द करण्यात येत असल्याचे नमूद करून 19 ऑगस्ट 2026 रोजी प्राप्त झालेल्या पत्राच्या अनुषंगाने सुधारित स्पष्टीकरण देण्यात आले आहे.
UGC च्या 2018 च्या अधिसूचनेतील तरतूद
विद्यापीठ अनुदान आयोगाने (UGC) दिनांक 18 जुलै 2018 रोजी शिक्षक पदांच्या किमान शैक्षणिक अर्हतेसंदर्भात अधिसूचना प्रसिद्ध केली होती.
या अधिसूचनेतील परिच्छेद 3.10 मध्ये विद्यापीठांमधील सहाय्यक प्राध्यापक पदावर थेट नियुक्तीसाठी 1 जुलै 2021 पासून Ph.D. पदवी अनिवार्य असल्याची तरतूद करण्यात आली होती.
विद्यापीठ अनुदान आयोगाची ही अधिसूचना महाराष्ट्र शासनाने 8 मार्च 2019 रोजीच्या शासन निर्णयाद्वारे राज्यात लागू केली. त्यामध्ये परिच्छेद क्रमांक 4.10 मध्ये Ph.D. पदवी अनिवार्य करण्यासंदर्भातील तरतूद समाविष्ट करण्यात आली होती.
UGC च्या 30 जून 2023 च्या अधिसूचनेद्वारे बदल
विद्यापीठ अनुदान आयोगाने दिनांक 30 जून 2023 रोजी अधिसूचना प्रसिद्ध करून 18 जुलै 2018 च्या अधिसूचनेतील परिच्छेद 3.10 मध्ये सुधारणा केली. या सुधारणेनुसार सहाय्यक प्राध्यापक पदावर थेट नियुक्तीसाठी NET/SET/SLET ही किमान पात्रता निश्चित करण्यात आली. या अधिसूचनेतील सुधारित तरतूद खालीलप्रमाणे आहे.
“NET/SET/SLET shall be the minimum criteria for the direct recruitment to the post of Assistant Professor for all Higher Education Institutions.”
त्यानंतर महाराष्ट्र शासनाने 5 मार्च 2024 रोजीच्या शासन निर्णयाद्वारे UGC च्या 30 जून 2023 च्या अधिसूचनेनुसार केलेली सुधारणा राज्यात लागू केली.
मात्र, या शासन निर्णयामध्ये 8 मार्च 2019 च्या शासन निर्णयातील नेमका कोणता परिच्छेद सुधारित करण्यात आला आहे, याचा परिच्छेद क्रमांक नमूद करण्यात आला नव्हता. त्यामुळे सहाय्यक प्राध्यापक पदासाठी Ph.D. अनिवार्य आहे की NET/SET/SLET आवश्यक आहे, याबाबत संभ्रम निर्माण झाला होता.
सहाय्यक प्राध्यापक पदासाठी Ph.D. किंवा NET/SET/SLET पात्रता
शासनाने दिलेल्या स्पष्टीकरणानुसार, 5 मार्च 2024 रोजीच्या शासन निर्णयाद्वारे करण्यात आलेली सुधारणा ही 8 मार्च 2019 च्या शासन निर्णयातील परिच्छेद क्रमांक 4.10 संदर्भात असल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे.
तथापि, 8 मार्च 2019 च्या शासन निर्णयातील परिच्छेद 5.1 (I) (A) (2) मध्ये राज्यातील विद्यापीठे तसेच महाविद्यालयांमधील सहाय्यक प्राध्यापक पदासाठी NET किंवा SET उत्तीर्ण उमेदवार अथवा विद्यापीठ अनुदान आयोगाच्या निर्धारित नियमांनुसार Ph.D. पदवी प्राप्त केलेले उमेदवार यांना NET/SET मधून सूट देण्याची तरतूद नमूद आहे.
या दोन्ही तरतुदींचा विचार करून शासनाने सहाय्यक प्राध्यापक पदासाठी NET/SET/SLET किंवा Ph.D. ही शैक्षणिक अर्हता असल्याचे स्पष्ट केले आहे.
निष्कर्ष
सहाय्यक प्राध्यापक पदभरतीसाठी आवश्यक असलेल्या किमान शैक्षणिक अर्हतेबाबत महाराष्ट्र शासनाने दिलेले हे स्पष्टीकरण महत्त्वाचे आहे. UGC च्या 30 जून 2023 च्या अधिसूचनेनुसार NET/SET/SLET पात्रतेसंदर्भात करण्यात आलेली सुधारणा आणि Ph.D. पदवीधारकांना मिळणारी सूट या दोन्ही बाबी स्पष्ट करण्यात आल्या आहेत.
त्यानुसार, राज्यातील विद्यापीठे आणि महाविद्यालयांमधील सहाय्यक प्राध्यापक पदासाठी NET/SET/SLET किंवा UGC च्या निर्धारित नियमांनुसार प्राप्त केलेली Ph.D. पदवी ही शैक्षणिक अर्हता असल्याचे शासनाने नमूद केले आहे. त्यामुळे सहाय्यक प्राध्यापक पदासाठी Ph.D. अनिवार्य असल्याबाबत निर्माण झालेला संभ्रम दूर झाला आहे.
सहाय्यक प्राध्यापक पदासाठी अर्ज करू इच्छिणाऱ्या उमेदवारांनी संबंधित पदभरतीची जाहिरात, लागू असलेले UGC नियम आणि शैक्षणिक अर्हतेच्या अटी तपासून अर्ज करावा.
हे देखील वाचा
