Pollution Free Diwali Pledge Initiative Schools 2026 : यंदाची दिवाळी प्रदूषणमुक्त साजरी करण्यासाठी राज्यातील सर्व शाळा आणि महाविद्यालयांमध्ये विद्यार्थ्यांना विशेष शपथ देण्याचा उपक्रम आयोजित करण्याचे निर्देश शिक्षण संचालनालयाने दिले आहेत. मा. मुंबई उच्च न्यायालयाने SUO MOTO जनहित याचिका क्रमांक 1/2026 मध्ये दिनांक 15 ऑक्टोबर 2026 रोजी दिलेल्या आदेशानुसार हा उपक्रम राबविण्यात येणार आहे. दिवाळीपूर्वी राज्यातील सर्व शाळा आणि महाविद्यालयांमध्ये ध्वनी व पर्यावरणीय प्रदूषणाबाबत विद्यार्थ्यांमध्ये जनजागृती करून प्रदूषणमुक्त दिवाळी साजरी करण्याची शपथ देण्यात यावी, असे शासनाने स्पष्ट केले आहे. या लेखात अधिकृत प्रदूषणमुक्त दिवाळी शपथ माहिती दिली आहे.
प्रदूषण मुक्त दीपावलीची शालेय विद्यार्थ्यांना शपथ घेण्यासंदर्भात शालेय शिक्षण विभागाने 28 ऑक्टोबर 2026 रोजी पत्र जारी केले असून त्यानुसार शिक्षण संचालनालयाने 1 नोव्हेंबर 2026 रोजी सर्व संबंधित अधिकाऱ्यांना सूचना दिल्या आहेत.
शाळांमधील परिपाठाच्या वेळेचा उपयोग करून विद्यार्थ्यांना ही शपथ देता येणार आहे. तसेच विभागीय शिक्षण उपसंचालक, जिल्हा परिषदांचे शिक्षणाधिकारी (प्राथमिक व माध्यमिक), बृहन्मुंबईतील शिक्षण निरीक्षक आणि महानगरपालिकांच्या शिक्षण विभागातील अधिकाऱ्यांनी आपल्या कार्यक्षेत्रातील शाळा व कनिष्ठ महाविद्यालयांच्या मुख्याध्यापक आणि प्राचार्यांना या सूचनांची माहिती देऊन उपक्रम आयोजित करण्याबाबत कळवावे, असे निर्देश देण्यात आले आहेत.
प्रदूषणमुक्त दिवाळी शपथ उपक्रमाबाबत नेमक्या काय सूचना आहेत?
१. राज्यातील सर्व शाळा व महाविद्यालयांमध्ये उपक्रम
दिवाळीपूर्वी राज्यातील सर्व शाळा आणि महाविद्यालयांमध्ये प्रदूषणमुक्त दिवाळी साजरी करण्याबाबत विद्यार्थ्यांना शपथ देण्याचा उपक्रम आयोजित करावा. या माध्यमातून ध्वनी आणि पर्यावरणीय प्रदूषणाबाबत विद्यार्थ्यांमध्ये जनजागृती करण्यात येणार आहे.
२. परिपाठाच्या वेळेत शपथ देण्याची व्यवस्था
शाळांमध्ये नियमितपणे होणाऱ्या परिपाठाच्या वेळेचा उपयोग करून विद्यार्थ्यांना प्रदूषणमुक्त दिवाळीची शपथ देता येणार आहे. त्यामुळे यासाठी स्वतंत्र कार्यक्रम आयोजित करण्याची आवश्यकता नसून शालेय परिपाठात या उपक्रमाचा समावेश करता येईल.
३. फटाक्यांमुळे होणाऱ्या प्रदूषणाबाबत जनजागृती
फटाके वाजवल्यामुळे हवा आणि ध्वनी प्रदूषण होते. हे प्रदूषण मानवी आरोग्यासाठी हानिकारक असून लहान मुले, वृद्ध व्यक्ती, आजारी व्यक्ती तसेच पशुपक्ष्यांना त्याचा मोठ्या प्रमाणात त्रास होतो, याची जाणीव विद्यार्थ्यांना करून द्यावी.
४. विद्यार्थ्यांनी फटाके न वाजवण्याचा संकल्प करावा
विद्यार्थ्यांनी यावर्षी दिवाळीत फटाके न वाजवण्याचा संकल्प करावा. तसेच आपल्या मित्रमंडळी, नातेवाईक आणि कुटुंबीयांनाही फटाके न वाजवण्यासाठी प्रोत्साहित करावे, असा संदेश शपथेमध्ये देण्यात आला आहे.
५. वर्षभरातील सण-उत्सव प्रदूषणमुक्त साजरे करण्याचा निर्धार
केवळ दिवाळीच नव्हे, तर वर्षभरातील सर्व सण आणि उत्सव प्रदूषणमुक्त पद्धतीने साजरे करण्यासाठी विद्यार्थी कटिबद्ध राहतील, असा संकल्प या शपथेमध्ये समाविष्ट करण्यात आला आहे.
प्रदूषण मुक्त दीपावलीची शालेय विद्यार्थ्यांना शपथ
दिवाळी हा आनंद उत्सव आहे आणि या आनंद उत्सवात सभोवतालचे पर्यावरण प्रदूषित होणार नाही. यासाठी आम्ही शपथ घेत आहोत. फटाक्यांमुळे हवा व ध्वनी प्रदूषण होते, ते आरोग्याला अपायकारक आहे याची आम्हाला जाणीव आहे. प्रदूषणाचा लहान मुले, वृद्ध व्यक्ती, रुग्ण, पशु-पक्षी यांना खूप त्रास होतो. आम्ही आज सर्वजण संकल्प व निश्चय करतो की यावर्षीच्या दिवाळीत आम्ही फटाके वाजवणार नाही. तसेच आमचे मित्र मंडळी, नातेवाईक, कुटुंबीय यांना देखील फटाके न वाजवण्यासाठी प्रवृत्त करू. वर्षभरातील सर्व सण व उत्सव प्रदूषणमुक्त साजरे करण्यासाठी आम्ही कटिबद्ध राहू, अशी शपथ मी घेत आहे.
शिक्षण संचालनालयाने या उपक्रमाबाबत आपल्या स्तरावरून आवश्यक सूचना तातडीने निर्गमित करण्याचे निर्देश संबंधित विभागीय शिक्षण उपसंचालक, शिक्षणाधिकारी आणि शिक्षण निरीक्षकांना दिले आहेत. त्यानुसार शाळा व कनिष्ठ महाविद्यालयांच्या मुख्याध्यापक आणि प्राचार्यांनी शासनाच्या सूचनांची अंमलबजावणी करणे अपेक्षित आहे.
विद्यार्थ्यांमध्ये पर्यावरण संवर्धनाची जाणीव निर्माण करणे आणि दिवाळीसारखा आनंदाचा सण ध्वनी व वायुप्रदूषणाशिवाय साजरा करण्याची सवय लावणे, हा या उपक्रमाचा मुख्य उद्देश आहे.
अधिक माहितीसाठी : प्रदूषणमुक्त दिवाळी शपथ परिपत्रक डाउनलोड करा
Related
राज्यातील शाळांना जिल्हानिहाय दिवाळी सुट्टीचे परिपत्रक येथे वाचा
