PSE Scholarship Exam Syllabus Class 4: महाराष्ट्र राज्य परीक्षा परिषद, पुणे (mscepune.in) यांच्यामार्फत शैक्षणिक वर्ष 2026-27 मध्ये घेण्यात येणाऱ्या इयत्ता 4 थी (Primary Scholarship Examination Std. 4ᵗʰ (PSE)) प्राथमिक शिष्यवृत्ती परीक्षा दिनांक 21 फेब्रुवारी 2027 रोजी आयोजित करण्यात येणार आहे. परीक्षेचे स्वरूप, पेपर 1 आणि पेपर 2 संपूर्ण विषय निहाय अभ्यासक्रम माहिती PDF लिंक या लेखात दिली आहे.
Table of Contents
इयत्ता ४ थी शिष्यवृत्ती परीक्षेचे स्वरूप | Scholarship Exam Class 4 Pattern
महाराष्ट्र राज्य परीक्षा परिषद, पुणे यांच्यामार्फत घेण्यात येणाऱ्या इयत्ता चौथीच्या प्राथमिक शिष्यवृत्ती परीक्षेचे स्वरूप खालीलप्रमाणे आहे. या परीक्षेमध्ये प्रामुख्याने दोन पेपर असतात आणि प्रत्येक पेपर सोडवण्यासाठी विद्यार्थ्यांना १ तास ३० मिनिटांचा वेळ दिला जातो.
या परीक्षेतील पहिल्या पेपरमध्ये प्रथम भाषा आणि गणित या दोन विषयांचा समावेश असतो. प्रथम भाषेवर आधारित २५ प्रश्न ५० गुणांसाठी विचारले जातात, तर गणितासारख्या महत्त्वाच्या विषयासाठी ५० प्रश्न १०० गुणांसाठी असतात. अशा प्रकारे, पहिला पेपर एकूण ७५ प्रश्नांचा असून त्यासाठी १५० गुण निश्चित करण्यात आले आहेत.
दुसऱ्या पेपरमध्ये तृतीय भाषा आणि बुद्धिमत्ता चाचणी या विषयांचे मूल्यमापन केले जाते. पहिल्या पेपरप्रमाणेच यातही तृतीय भाषेसाठी २५ प्रश्न ५० गुणांसाठी आणि बुद्धिमत्ता चाचणीसाठी ५० प्रश्न १०० गुणांसाठी विचारले जातात. म्हणजेच, हा दुसरा पेपरदेखील एकूण ७५ प्रश्नांचा आणि १५० गुणांचा असतो.
परीक्षेतील प्रश्नांची काठिण्य पातळी विद्यार्थ्यांच्या आकलनक्षमतेनुसार अतिशय योग्य पद्धतीने विभागली आहे. यामध्ये ३०% प्रश्न हे सोप्या स्वरूपाचे असतात, ज्यामुळे विद्यार्थ्यांचा आत्मविश्वास वाढण्यास मदत होते.
तसेच ४०% प्रश्न मध्यम स्वरूपाचे आणि उर्वरित ३०% प्रश्न कठीण पातळीचे असतात. या परीक्षेचे आणखी एक महत्त्वाचे वैशिष्ट्य म्हणजे ही परीक्षा बहुपर्यायी स्वरूपाची असून, प्रत्येक प्रश्नासाठी दिलेल्या चार पर्यायांपैकी केवळ एकच पर्याय अचूक असतो.
इयत्ता 4 थी शिष्यवृत्ती परीक्षेचा अभ्यासक्रम पेपर 1 | Scholarship Exam Syllabus Class 4 Paper 1
महाराष्ट्र राज्य परीक्षा परिषद, पुणे यांच्यामार्फत घेण्यात येणाऱ्या प्राथमिक शिष्यवृत्ती परीक्षा (इयत्ता 4 थी) साठी मराठी माध्यमाचा प्रथम भाषा आणि गणित या विषयांचा संपूर्ण अभ्यासक्रम खालीलप्रमाणे आहे.
प्रथम भाषा (First Language – Marathi) अभ्यासक्रम (Paper 1)
1. आकलन (24%)
- उतारा व त्यावर आधारित प्रश्न
- कविता व त्यावर आधारित प्रश्न
- संवादावर आधारित प्रश्न
- सुसंगत वाक्यांचा परिच्छेद
- जाहिरातीवर आधारित प्रश्न
2. शब्दसंपत्तीवरील प्रभुत्व (40%)
- समानार्थी शब्द
- विरुद्धार्थी शब्द
- समूहदर्शक शब्द
- शब्दसमूहाबद्दल एक शब्द
- आलंकारिक शब्द
- जोडशब्द
- शब्दकोडी
- एकाच शब्दाचे भिन्न अर्थ शोधणे
- अक्षर जुळवून अर्थपूर्ण शब्द तयार करणे
- पिल्लू दर्शक शब्द, घर दर्शक शब्द, छत्री दर्शक शब्द
- म्हणी
- वाक्प्रचार
3. कार्यात्मक व्याकरण (32%)
- वर्णमाला
- शब्दकोशाप्रमाणे शब्दांचा क्रम लावणे
- शब्दांच्या जाती
- नाम
- सर्वनाम
- विशेषण
- क्रियापद
- लिंग
- वचन
- काळ
- विरामचिन्हे
- वाक्यांचे भाग
- शुद्ध-अशुद्ध शब्द
- प्रत्यय घटित व उपसर्ग घटित शब्द
4. भाषाविषयक सामान्यज्ञान (4%)
लेखक, कवी, ग्रंथ व टोपणनावे, खेळ व खेळाडू, दिनविशेष, विविध पुरस्कार, पदवी / किताब.
गणित (Mathematics) अभ्यासक्रम (Paper 1)
1. संख्याज्ञान (16%)
- आंतरराष्ट्रीय संख्याचिन्हे वाचन व लेखन
- पाच अंकांपर्यंतच्या संख्यांचे वाचन व लेखन
- अंकांची दर्शनी किंमत, स्थानिक किंमत, विस्तारित मांडणी
- मोठ्यात मोठी व लहानात लहान संख्या
- संख्यांचा चढता क्रम व उतरता क्रम, तुलना
- 1 ते 100 संख्यांवर आधारित प्रश्न
- सम, विषम संख्या
- 1 ते 100 मधील मूळ, संयुक्त, त्रिकोणी व चौरस संख्या
2. संख्यांवरील क्रिया (20%)
- बेरीज (पाच अंकी संख्यांपर्यंत) हातच्याची बेरीज, शाब्दिक उदाहरणे.
- वजाबाकी (पाच अंकी संख्यांपर्यंत) हातच्याची वजाबाकी, शाब्दिक उदाहरणे.
- गुणाकार (तीन अंकी गुणिले दोन अंकी संख्यांपर्यंत) शाब्दिक उदाहरणे.
- भागाकार (तीन अंकी भागिले दोन अंकी संख्यांपर्यंत) शाब्दिक उदाहरणे.
3. अपूर्णांक (12%)
- अपूर्णांकाचे अर्थ, वाचन व लेखन.
- व्यावहारी अपूर्णांक – समच्छेद अपूर्णांक, भिन्नच्छेद अपूर्णांक, अपूर्णांकाचा लहानमोठेपणा, चढता उतरता क्रम.
- अंशाधिक, छेदाधिक व पूर्णांकयुक्त अपूर्णांक, तुलना व परस्पर रूपांतर.
4. मापन / महत्त्वमापन (20%)
- लांबी, वस्तुमान, धारकता एककाचे परस्पर रूपांतर, बेरीज, वजाबाकी व शाब्दिक उदाहरणे.
- कालमापन : घड्याळ (मध्याह्नपूर्व, मध्याह्नोत्तर) तास, मिनिटे परस्पर रूपांतर.
- दिनदर्शिका
- कागदमापन
- नाणी – नोटा (रुपये-पैसे) परस्पर रूपांतर, मूलभूत क्रियांवर आधारित शाब्दिक उदाहरणे.
5. आकृतिबंध (8%)
- भौमितिक आकार
- संख्या
- विविध मुक्तहस्त आकृत्या
6. भूमिती (18%)
- कोन व त्यांचे प्रकार (काटकोन, लघुकोन, विशालकोन)
- सममिती
- शिरोबिंदू, बाजू : त्रिकोण, चौरस, आयत
- वर्तुळ : त्रिज्या, जीवा, व्यास, केंद्र, कड (परीघ), अंतर्भाग, बाह्यभाग
- परिमिती – त्रिकोण, आयत, चौरस
- क्षेत्रफळ – आयत, चौरस
- त्रिमिती वस्तू व घडणी
- दंडगोल, शंकू व गोल (कडा व कोपरे)
- इष्टिकाचिती व घन (कडा, शिरोबिंदू, पृष्ठे)
7. चित्रालेख (6%)
- चित्ररूप माहितीचे आकलन
इयत्ता 4 थी शिष्यवृत्ती परीक्षेचा अभ्यासक्रम पेपर 2 | Scholarship Exam Syllabus Class 4 Paper 2
1. विषय – इंग्रजी अभ्यासक्रम (Paper 2)
एकूण गुणभार
| अ. क्र. | घटक | गुणभार |
|---|---|---|
| 1 | Letters of Alphabets | 4% |
| 2 | Vocabulary | 28% |
| 3 | Punctuation Marks | 12% |
| 4 | Numerical Information | 12% |
| 5 | Creative Thinking | 12% |
| 6 | Stock Expressions | 8% |
| 7 | Grammar | 16% |
| 8 | Comprehension | 8% |
घटकनिहाय उपघटक
1. Letters of Alphabets (अक्षरमाला)
- Associating the name of a letter with its
sound. (अक्षरांचा ध्वनी ओळखणे.) - Formation of words using given alphabets. (दिलेल्या अक्षरांपासून शब्द तयार करणे.)
2. Vocabulary (शब्दसंग्रह)
- Correlating words with pictures (action words, describing words) शब्दांचा चित्रांशी संबंध जोडणे (क्रियादर्शक व वर्णनात्मक शब्द).
- Rhyming words (यमक जुळणारे शब्द.)
- Opposite words (विरुद्धार्थी शब्द.)
- Word register (शब्दसंच.)
- Finding small words from the given bigger word (मोठ्या शब्दातून लहान शब्द शोधणे.)
- संक्षिप्त रूपे (Contracted Forms).
- Dictionary Skills (शब्दकोशाचा वापर.)
- Parts of human body, plants, animals. (मानवी शरीराचे अवयव, वनस्पती व प्राणी.)
- Names of birds and animals, their living places and sounds. (पक्षी व प्राण्यांची नावे, त्यांची निवासस्थाने व आवाज.)
- Comparisons (as…. as….) तुलना दर्शविणारे शब्द (As…as…).
- Names of colours, things, shapes, vegetables, fruits, games. (रंग, वस्तू, आकार, भाज्या, फळे व खेळांची नावे.)
3. Punctuation Marks (विरामचिन्हे)
- Capitalization (मोठ्या अक्षरांचा वापर).
- Comma (स्वल्पविराम).
- Full Stop (पूर्णविराम).
- Question Mark (प्रश्नचिन्ह).
- Apostrophe.
- Exclamation Mark (उद्गारचिन्ह).
4. Numerical Information (संख्यात्मक माहिती)
- Days of the week. (आठवड्याचे वार.)
- Months of the year (वर्षातील महिने.)
- संख्यावाचक व क्रमवाचक संख्या (Cardinal and Ordinal Numbers).
- (Showing the directions and subdirections, Mapreading.) दिशा व उपदिशा दाखविणे आणि नकाशा वाचन.
5. Creative Thinking (सर्जनशील विचार)
- Writing familiar / related words with the given clues or pictures. (दिलेल्या सूचना किंवा चित्रांच्या आधारे परिचित व संबंधित शब्द लिहिणे.)
- Mottos, Messages. (बोधवाक्ये व संदेश.)
- Solving puzzles with the given clues. (दिलेल्या सूचनांच्या आधारे कोडी सोडविणे.)
- दिलेल्या सूचनांच्या आधारे शब्दकोडी व उखाणे सोडविणे (Riddles).
6. Stock Expressions (प्रचलित वाक्प्रचार / अभिव्यक्ती)
- अभिवादन (Greetings).
- Correlation between instructions, expressions and pictures. (सूचना, अभिव्यक्ती आणि चित्रे यांच्यातील संबंध ओळखणे.)
7. Grammar (व्याकरण)
- Nouns (नाम).
- Pronouns (सर्वनाम).
- Adverbs (क्रियाविशेषण).
- Prepositions (शब्दयोगी अव्यय).
- Articles.
- Tenses – Simple Present, Simple Past, Simple Future.
- Singular and Plural (एकवचन व अनेकवचन).
8. Comprehension (आकलन) – गद्य उतारा (20 शब्दांपर्यंत)
2. विषय – बुद्धिमत्ता चाचणी (Paper 2)
महाराष्ट्र राज्य परीक्षा परिषद, पुणे यांनी प्रसिद्ध केलेल्या इयत्ता 4 थी प्राथमिक शिष्यवृत्ती परीक्षेच्या अभ्यासक्रमानुसार बुद्धिमत्ता चाचणीमध्ये खालील 12 घटकांचा समावेश आहे.
| अ.क्र. | घटक | गुणभार |
|---|---|---|
| 1 | आकलन | 8% |
| 2 | वर्गीकरण | 10% |
| 3 | समसंबंध | 10% |
| 4 | क्रम ओळखणे | 10% |
| 5 | गटाशी जुळणारे पद | 8% |
| 6 | जलप्रतिबिंब | 4% |
| 7 | आरशातील प्रतिमा | 4% |
| 8 | समान पद ओळखणे | 4% |
| 9 | तर्कसंगती व अनुमान | 14% |
| 10 | कूटप्रश्न | 18% |
| 11 | सांकेतिक भाषा | 8% |
| 12 | विशेष प्रश्न | 2% |
घटकनिहाय सविस्तर अभ्यासक्रम
1. आकलन – 8%
- सूचनापालन : जोडाक्षरे, शब्द, अक्षर.
- संख्यामालिका.
- इंग्रजी अक्षरमाला.
2. वर्गीकरण – 10%
- शब्दसंग्रह.
- आकृत्या.
- संख्या.
- इंग्रजी अक्षरमाला.
3. समसंबंध – 10%
- शब्दसंग्रह.
- आकृत्या.
- संख्या.
- इंग्रजी अक्षरमाला.
4. क्रम ओळखणे – 10%
- संख्या.
- आकृत्यांची मालिका.
- चिन्हांची मालिका.
- चुकीचे पद ओळखणे (संख्या).
5. गटाशी जुळणारे पद – 8%
- शब्दसंग्रह.
- आकृत्या.
- संख्या.
- इंग्रजी अक्षरमाला.
6. जलप्रतिबिंब – 4%
- आकृत्या.
- अंक.
- अक्षरे.
7. आरशातील प्रतिमा – 4%
- आकृत्या.
- अंक.
- अक्षरे.
8. समान पद ओळखणे – 4%
- आकृत्या
9. तर्कसंगती व अनुमान – 14%
- भाषिक : वय, तुलना, नावात बदल, नाती.
- अभाषिक : आकृत्या मोजणे – त्रिकोण, चौकोन, चौरस, आयत, रेषाखंड, कोन, घनकृती ठोकळे इत्यादी.
10. कूटप्रश्न – 18%
- रंगांतील स्थान.
- दिशा.
- दिनदर्शिका.
- वेन आकृती.
- चौरस, वर्तुळ, त्रिकोण इत्यादी आकृत्यांमधील संख्या.
11. सांकेतिक भाषा – 8%
- शब्द, संख्या, चिन्हे यांचा परस्पर वापर.
12. विशेष प्रश्न – 2%
- भावनिक व सामाजिक बुद्धिमत्ता.
Scholarship Exam Syllabus Class 4 PDF Download
- Scholarship Exam Syllabus Class 4 Marathi Paper 1
- Scholarship Exam Syllabus Class 4 Math Paper 1
- Scholarship Exam Syllabus Class 4 IQ Paper 1
- Scholarship Exam Syllabus Class 4 English Paper 1
- Official Website : https://2027.puppssmsce.in/
- Official Website : https://puppssmsce.in/
- परीक्षा परिषद अधिकृत वेबसाईट : https://mscepune.in/
निष्कर्ष
महाराष्ट्र राज्य परीक्षा परिषद, पुणे यांच्यामार्फत शैक्षणिक वर्ष 2026-27 मध्ये आयोजित करण्यात येणाऱ्या इयत्ता चौथी प्राथमिक शिष्यवृत्ती परीक्षेसाठी विद्यार्थ्यांनी परीक्षेचे स्वरूप आणि विषयानुसार संपूर्ण अभ्यासक्रम समजून घेऊन नियोजनबद्ध तयारी करणे आवश्यक आहे. या परीक्षेमध्ये प्रथम भाषा, गणित, तृतीय भाषा (इंग्रजी) आणि बुद्धिमत्ता चाचणी या विषयांचा समावेश असून प्रत्येक विषयातील घटक व उपघटकांचा नियमित सराव केल्यास परीक्षेची तयारी अधिक प्रभावीपणे करता येईल.
विद्यार्थ्यांनी केवळ पाठांतरावर अवलंबून न राहता आकलन, गणिती क्रिया, शब्दसंपत्ती, व्याकरण, तर्कशक्ती आणि बुद्धिमत्ता यांचा विकास होईल अशा पद्धतीने अभ्यास करावा. तसेच मागील प्रश्नपत्रिका, सराव प्रश्नसंच आणि नमुना प्रश्नपत्रिकांचा नियमित सराव करणेही महत्त्वाचे आहे.
इयत्ता चौथी शिष्यवृत्ती परीक्षेचा विषयवार अभ्यासक्रम आणि अधिकृत PDF डाउनलोड लिंक या लेखात उपलब्ध करून दिल्या आहेत. विद्यार्थी, पालक आणि शिक्षकांनी या माहितीचा उपयोग परीक्षेच्या तयारीसाठी करावा.
Related
इ 4 थी व 7 वी शिष्यवृत्ती परीक्षा 2027 ऑनलाईन अर्ज, वेळापत्रक जाहीर
