Bal Sangopan Yojana 2026: महाराष्ट्र शासनाच्या महिला व बालविकास विभागामार्फत अनाथ, निराधार आणि संकटग्रस्त परिस्थितीत जीवन जगणाऱ्या बालकांच्या संगोपनासाठी क्रांतीज्योती सावित्रीबाई फुले बालसंगोपन योजना राबविण्यात येत आहे. या योजनेंतर्गत 0 ते 18 वर्षे वयोगटातील पात्र बालकांना त्यांच्या संगोपनासाठी दरमहा आर्थिक सहाय्य दिले जाते.
या योजनेंतर्गत पात्र बालकाला दरमहा 2,250 रुपये आर्थिक सहाय्य दिले जाते. तसेच बालकाचे संगोपन करणाऱ्या संस्थेला दरमहा 250 रुपये दिले जातात. अशा प्रकारे एका बालकासाठी दरमहा एकूण 2,500 रुपये खर्चाची तरतूद करण्यात आली आहे. या योजनेचा लाभ अनाथ बालके, एकल पालक असलेली बालके, गंभीर आजाराने ग्रस्त पालकांची मुले, तसेच विविध कौटुंबिक आणि सामाजिक संकटांचा सामना करणाऱ्या पात्र बालकांना मिळू शकतो.
दरम्यान, क्रांतीज्योती सावित्रीबाई फुले बालसंगोपन योजनेच्या अर्ज प्रक्रियेत शासनाने महत्त्वपूर्ण बदल केला आहे. आता लाभार्थ्यांना महाडीबीटी 2.0 (MahaDBT 2.0) पोर्टलवरून ऑनलाइन अर्ज सादर करण्याची सुविधा उपलब्ध करून देण्यात येत आहे. अर्ज नोंदणीपासून ते अर्जाची सद्यस्थिती तपासण्यापर्यंतची प्रक्रिया ऑनलाइन करण्यात आली असून, आवश्यक कागदपत्रांची संख्याही कमी करण्यात आल्याची माहिती महिला व बालविकास मंत्री आदिती तटकरे यांनी दिली आहे. योजनेचा लाभ थेट लाभार्थ्यांच्या बँक खात्यात DBT द्वारे जमा केला जाणार आहे.
या लेखात क्रांतीज्योती सावित्रीबाई फुले बालसंगोपन योजना काय आहे, योजनेचा लाभ किती मिळतो, लाभ मिळण्याचा कालावधी, आवश्यक पात्रता, कागदपत्रांची यादी, ऑनलाइन अर्ज प्रक्रिया आणि शासन निर्णय व अर्ज नमुना PDF याबाबत सविस्तर माहिती जाणून घेऊया.
Table of Contents
क्रांतीज्योती सावित्रीबाई फुले बालसंगोपन योजना माहिती| Bal Sangopan Yojana 2026
क्रांतीज्योती सावित्रीबाई फुले बालसंगोपन योजना ही महाराष्ट्र शासनाच्या महिला व बालविकास विभागामार्फत राबविण्यात येणारी योजना आहे. अनाथ, निराधार, निराश्रित, बेघर तसेच काळजी आणि संरक्षणाची गरज असलेल्या ० ते १८ वयोगटातील बालकांना संस्थेत दाखल करण्याऐवजी पर्यायी कौटुंबिक वातावरणात संगोपनाची सुविधा उपलब्ध करून देणे हा या योजनेचा मुख्य उद्देश आहे.
अशा बालकांना कुटुंबाच्या वातावरणात वाढण्याची संधी मिळावी, त्यांचे शिक्षण (Education) सुरू राहावे आणि त्यांना अन्न, वस्त्र, निवारा व वैद्यकीय सुविधा उपलब्ध व्हाव्यात, यासाठी ही योजना राबविण्यात येते. बालकांचा शारीरिक, मानसिक, शैक्षणिक आणि सामाजिक विकास घडवून आणण्यावर या योजनेत भर देण्यात आला आहे.
या योजनेचे नाव बदलून क्रांतीज्योती सावित्रीबाई फुले बालसंगोपन योजना (Krantijyoti Savitribai Phule Yojana Maharashtra) असे करण्यात आले आहे. महिला व बालविकास विभागाच्या ३० मे २०२३ रोजीच्या शासन निर्णयानुसार योजनेच्या सुधारित मार्गदर्शक सूचना १ एप्रिल २०२३ पासून लागू करण्यात आल्या आहेत.
बाल संगोपन योजना लाभ (रक्कम) किती मिळते?
क्रांतीज्योती सावित्रीबाई फुले बालसंगोपन योजनेअंतर्गत प्रत्येक पात्र बालकासाठी दरमहा २,२५० रुपये परिपोषण अनुदान दिले जाते. याशिवाय संबंधित स्वयंसेवी संस्थेला प्रत्येक बालकामागे दरमहा २५० रुपये सहाय्यक अनुदान दिले जाते. अशा प्रकारे एका बालकासाठी एकूण २,५०० रुपयांचे अनुदान मंजूर करण्यात आले आहे.
बालकांच्या अन्न, वस्त्र, निवारा, शिक्षण आणि वैद्यकीय सुविधांसाठी परिपोषण अनुदानाचा उपयोग केला जातो. योजनेअंतर्गत मिळणारी रक्कम थेट लाभ हस्तांतरण (Direct Benefit Transfer – DBT) पद्धतीने संबंधित लाभार्थ्यांच्या बँक खात्यात जमा करण्याची तरतूद आहे.
शासन निर्णयानुसार यापूर्वी बालकासाठी दरमहा १,१०० रुपये आणि स्वयंसेवी संस्थेसाठी १२५ रुपये अनुदान दिले जात होते. १७ फेब्रुवारी २०२३ च्या शासन निर्णयानुसार त्यात वाढ करून अनुक्रमे २,२५० रुपये आणि २५० रुपये करण्यात आले.
बाल संगोपन योजनेअंतर्गत कधीपर्यंत लाभ मिळतो?
या योजनेचा लाभ मिळण्याचा कालावधी बालकाच्या परिस्थितीनुसार निश्चित केला जातो. सर्वसाधारणपणे पात्र बालकाला वयाची १८ वर्षे पूर्ण होईपर्यंत लाभ मिळू शकतो. मात्र काही विशिष्ट प्रकारच्या लाभार्थ्यांसाठी शासन निर्णयात स्वतंत्र कालमर्यादा निश्चित करण्यात आली आहे.
अनाथ बालके, स्वतः दिव्यांग असलेली बालके किंवा दोन्ही पालक दिव्यांग असलेली बालके, एचआयव्ही किंवा कर्करोगग्रस्त बालके, कुष्ठरोगग्रस्त पालकांची बालके आणि तीव्र मतिमंद बालकांना वयाची १८ वर्षे पूर्ण होईपर्यंत योजनेचा लाभ देण्याची तरतूद आहे.
कौटुंबिक कलहामुळे संकटात सापडलेल्या बालकांना कौटुंबिक कलह संपुष्टात आल्याबाबत न्यायालयीन आदेश निघाल्यापासून सहा महिन्यांपर्यंत किंवा वयाची १८ वर्षे पूर्ण होईपर्यंत, यापैकी जे आधी घडेल तोपर्यंत लाभ दिला जातो.
तसेच जन्मठेपेची शिक्षा किंवा अन्य शिक्षा भोगत असलेल्या पालकांच्या बालकांना पालकांची शिक्षा संपल्यानंतर सहा महिन्यांपर्यंत किंवा बालकाचे वय १८ वर्षे पूर्ण होईपर्यंत लाभ मिळू शकतो. भिक्षेकरी गृहात दाखल असलेल्या पालकांच्या बालकांसाठीही पालक मुक्त झाल्यापासून सहा महिने किंवा बालकाचे वय १८ वर्षे पूर्ण होईपर्यंत लाभ देण्याची तरतूद आहे.
एक पालक असलेल्या बालकांच्या बाबतीत पालकाने पुनर्विवाह केल्यास पुनर्विवाहाच्या तारखेपर्यंत किंवा बालकाचे वय १८ वर्षे पूर्ण होईपर्यंत, यापैकी जे आधी घडेल तोपर्यंत लाभ दिला जातो. प्रत्येक प्रकरणात सामाजिक तपासणी अहवाल आणि बालकल्याण समितीच्या निर्णयानुसार लाभाचा कालावधी निश्चित केला जातो.
बाल संगोपन योजना आवश्यक पात्रता काय आहे? । Bal Sangopan Yojana Eligibility
क्रांतीज्योती सावित्रीबाई फुले बालसंगोपन योजनेचा लाभ घेण्यासाठी बालकाचे वय ० ते १८ वर्षे असणे आवश्यक आहे. तसेच बालक अनाथ, निराधार, निराश्रित, बेघर किंवा अन्य कारणांमुळे काळजी व संरक्षणाची गरज असलेल्या प्रवर्गातील असावे.
बालसंगोपन योजनेचा लाभ घेण्यासाठी खालील प्रकारच्या पात्र बालकांना या योजनेचा लाभ देण्यात येतो.
- अनाथ बालके किंवा ज्यांच्या पालकांचा शोध लागत नाही आणि ज्यांना दत्तक देणे शक्य नाही अशी बालके.
- एक पालक असलेली बालके. पालकाचा मृत्यू, घटस्फोट, विभक्तीकरण, परित्याग, अविवाहित मातृत्व किंवा गंभीर आजारामुळे एक पालक असलेल्या बालकांचा यामध्ये समावेश होतो.
- कुटुंबातील वाद, भांडणे, मालमत्तेचे वाद किंवा न्यायालयीन प्रकरणांमुळे कौटुंबिक संकटात सापडलेली बालके.
- कुष्ठरोगग्रस्त, एचआयव्हीग्रस्त किंवा कर्करोगासारख्या गंभीर आजाराने ग्रस्त पालकांची बालके.
- जन्मठेपेची किंवा अन्य शिक्षा भोगत असलेल्या पालकांची बालके.
- दोन्ही पालक दिव्यांग असलेली बालके.
- तीव्र मतिमंद, दिव्यांग, अंध किंवा ४० टक्क्यांपेक्षा अधिक दिव्यांगत्व असलेली बालके.
- रस्त्यावर राहणारी, शाळेत न जाणारी आणि बालकामगार म्हणून काम करणारी बालके.
- बालविवाहाला बळी पडण्याची शक्यता असलेली, बालविवाहग्रस्त किंवा बाललैंगिक अत्याचाराची शिकार झालेली बालके.
- भिक्षेकरी गृहात दाखल असलेल्या पालकांची बालके.
याशिवाय तीव्र कुपोषित बालके, सॅम बालके, व्यसनाधीन बालके, नैसर्गिक आपत्ती किंवा दंगलींमध्ये पालक गमावलेली बालके आणि कौटुंबिक हिंसाचाराच्या प्रकरणांमध्ये अडकलेल्या पालकांची बालकेही पात्र ठरू शकतात.
उत्पन्नाची अट : ३० मे २०२३ रोजीच्या शासन निर्णयातील मार्गदर्शक सूचनांनुसार लाभार्थी बालकाचे किंवा पालकांचे वार्षिक उत्पन्न 2.5 लाख रुपयांपेक्षा कमी असल्याचा तलाठी किंवा तहसीलदार यांचा दाखला आवश्यक आहे. दारिद्र्यरेषेखालील कुटुंबांना प्राधान्य देण्याची तरतूद आहे.
सर्वसाधारणपणे एका कुटुंबातील दोन बालकांना या योजनेचा लाभ अनुज्ञेय आहे. मात्र कोविड-१९ किंवा नैसर्गिक अथवा कृत्रिम आपत्तीमुळे दोन्ही पालकांचा मृत्यू झालेल्या कुटुंबातील दोनपेक्षा अधिक बालकांनाही लाभ देता येतो.
बाल संगोपन योजना कागदपत्रे यादी । Bal Sangopan Yojana Documents
बालसंगोपन योजनेचा लाभ मिळविण्यासाठी अर्जासोबत बालकाची आणि पालकांची आवश्यक कागदपत्रे सादर करावी लागतात. ३० मे २०२३ च्या शासन निर्णयातील मार्गदर्शक सूचनांनुसार पुढील कागदपत्रांचा समावेश आहे.
- बालकाचा रहिवासी दाखला – तलाठी, ग्रामसेवक, नगरसेवक किंवा सरपंच यांच्याकडून मिळालेला.
- बालकाचे आणि पालकांचे आधार कार्ड.
- वार्षिक उत्पन्न अडीच लाख रुपयांपेक्षा कमी असल्याचा तलाठी किंवा तहसीलदार यांचा दाखला.
- आई किंवा वडिलांचा अथवा दोन्ही पालकांचा मृत्यू झाल्यास मृत्यू दाखला.
- पालक किंवा संगोपनकर्त्यासह घरासमोर काढलेला बालकाचा फोटो.
- बालकाचा जन्मतारखेचा दाखला.
- शाळेचा दाखला किंवा बोनाफाईड प्रमाणपत्र. जन्मतारखेचा दाखला मिळण्यास विलंब असल्यास मागील इयत्तेची गुणपत्रिका किंवा बोनाफाईड प्रमाणपत्र जोडता येते.
- बालकाचे किंवा पालकांचे बँक खाते क्रमांक आणि पासबुकची छायांकित प्रत.
- बालकाचा सांभाळ करणाऱ्या नातेवाईकांचे किंवा संगोपनकर्त्याचे हमीपत्र.
- बालक शिक्षण घेत असल्यास शाळेची गुणपत्रिका किंवा बोनाफाईड प्रमाणपत्र.
- एक पालक असल्यास मृत्यू दाखला, घटस्फोटाचा आदेश, विभक्तीकरण किंवा परित्यागासंबंधी आवश्यक पुरावे.
- गंभीर आजार असल्यास संबंधित वैद्यकीय प्रमाणपत्र.
- दिव्यांगत्व असल्यास दिव्यांगत्व प्रमाणपत्र.
- कौटुंबिक हिंसाचार, अत्याचार किंवा इतर विशेष प्रकरणांमध्ये आवश्यक पोलीस अहवाल आणि संबंधित प्रमाणपत्रे.
- बालकाचा सांभाळ करणारी व्यक्ती व्यसनाधीन नसल्याबाबत सामाजिक तपासणी अहवाल.
- भिक्षेकरी गृहात दाखल असलेल्या पालकांच्या बालकांसाठी संबंधित गृहाच्या अधीक्षकांचे प्रमाणपत्र.
बालक आणि पालकांना आवश्यकतेनुसार बालकल्याण समितीसमोर उपस्थित राहावे लागते. संबंधित प्रकरणाच्या स्वरूपानुसार अतिरिक्त कागदपत्रांची मागणी केली जाऊ शकते.
महत्त्वाचे : वरील यादी ही ३० मे २०२३ च्या शासन निर्णयातील कागदपत्रांवर आधारित आहे. मंत्री आदिती तटकरे यांनी अलीकडेच आवश्यक कागदपत्रांची संख्या कमी करण्यात आल्याचे सांगितले आहे. त्यामुळे ऑनलाइन अर्ज करताना महाडीबीटी 2.0 (MahaDBT 2.0) पोर्टलवर प्रत्यक्ष मागितलेली अद्ययावत कागदपत्रे तपासावीत.
बालसंगोपन योजना ऑनलाइन अर्ज प्रक्रिया । Bal Sangopan Yojana Online Apply (Registration)
क्रांतीज्योती सावित्रीबाई फुले बालसंगोपन योजनेसाठी आता महाडीबीटी 2.0 पोर्टलवर ऑनलाइन अर्ज करण्याची सुविधा उपलब्ध करून देण्याची माहिती महिला व बालविकास विभागाने दिली आहे. या प्रक्रियेमध्ये अर्ज नोंदणी, अर्जाची छाननी, मंजुरी आणि लाभ मंजुरी या टप्प्यांचा समावेश करण्यात आला आहे.
ऑनलाइन अर्ज करण्यासाठी पुढील प्रक्रिया समजून घ्या.
१. महाडीबीटी 2.0 पोर्टलला भेट द्या : सर्वप्रथम महाराष्ट्र शासनाच्या अधिकृत महाडीबीटी पोर्टलला भेट द्या. MahaDBT 2.0 अधिकृत पोर्टल
२. नवीन नोंदणी करा : नवीन अर्जदार असल्यास New Applicant Registration या पर्यायाचा वापर करून आवश्यक माहिती भरा. यापूर्वी नोंदणी केली असल्यास लॉगिन करा.
३. अर्जदाराची माहिती भरा : बालक, पालक किंवा संगोपनकर्त्याची आवश्यक वैयक्तिक माहिती, पत्ता आणि संपर्क क्रमांक यांची नोंद करा.
४. योजनेची निवड करा : उपलब्ध योजनांच्या यादीत क्रांतीज्योती सावित्रीबाई फुले बालसंगोपन योजना हा पर्याय निवडा.
५. आवश्यक माहिती आणि कागदपत्रे अपलोड करा : अर्जामध्ये विचारलेली माहिती भरा आणि पोर्टलवर मागितलेली आवश्यक कागदपत्रे अपलोड करा.
६. अर्ज सबमिट करा : सर्व माहिती तपासून अर्ज अंतिम स्वरूपात सबमिट करा. अर्ज क्रमांक किंवा नोंदणी क्रमांक जतन करून ठेवा.
७. अर्जाची स्थिती तपासा : पोर्टलवरील Track Your Application या सुविधेच्या माध्यमातून अर्जाची सद्यस्थिती तपासता येईल.
या प्रक्रियेमुळे अर्जदारांना कार्यालयात वारंवार जाण्याची गरज कमी होईल. तसेच अर्ज कोणत्या टप्प्यावर आहे, याची माहिती ऑनलाइन मिळण्यास मदत होईल.
टीप : वरील प्रक्रिया ही ऑनलाइन अर्जाच्या जाहीर केलेल्या स्वरूपावर आधारित मार्गदर्शक माहिती आहे. बालसंगोपन योजनेचा स्वतंत्र अर्ज पर्याय पोर्टलवर प्रत्यक्ष सुरू झाल्यानंतर त्यातील पर्याय आणि आवश्यक कागदपत्रांनुसार अर्ज करावा. सध्या पोर्टलवर दिसणाऱ्या सुविधांमध्ये बदल असू शकतात.
बालसंगोपन योजना शासन निर्णय अर्ज नमूना PDF Download
क्रांतीज्योती सावित्रीबाई फुले बालसंगोपन योजनेच्या सुधारित मार्गदर्शक सूचनांबाबत महिला व बालविकास विभागाने ३० मे २०२३ रोजी शासन निर्णय प्रसिद्ध केला आहे.
या शासन निर्णयामध्ये योजनेची पात्रता, लाभार्थी निवड, अनुदानाची रक्कम, लाभ मिळण्याचा कालावधी, आवश्यक कागदपत्रे, अर्ज प्रक्रिया आणि स्वयंसेवी संस्थांच्या जबाबदाऱ्यांबाबत सविस्तर माहिती देण्यात आली आहे.
- क्रांतीज्योती सावित्रीबाई फुले बालसंगोपन योजनेचा सुधारित शासन निर्णय डाउनलोड करा
- महाडीबीटी 2.0 पोर्टल (MahaDBT Portal 2.0) : MahaDBT Portal Official Website
- अधिक माहितीसाठी : महिला व बालविकास विभागाच्या अधिकृत वेबसाईटला भेट द्या.
बाल संगोपन योजना लाभार्थी निवड प्रक्रिया
क्रांतिज्योती सावित्रीबाई फुले बाल संगोपन योजना (Bal Sangopan Yojana) अंतर्गत लाभार्थ्यांची निवड निश्चित निकषांनुसार केली जाते. यासाठी बालकाची परिस्थिती, आवश्यक कागदपत्रे आणि सामाजिक तपासणी अहवालाचा विचार करून अंतिम निर्णय घेतला जातो.
अर्ज प्राप्त झाल्यानंतर संबंधित मान्यताप्राप्त स्वयंसेवी संस्था किंवा जिल्हा महिला व बाल विकास अधिकारी कार्यालयाकडून बालक व संगोपनकर्त्याची सामाजिक तपासणी (Social Investigation) केली जाते. त्यामध्ये बालकाची कौटुंबिक, सामाजिक आणि आर्थिक परिस्थितीची पडताळणी केली जाते.
तपासणी पूर्ण झाल्यानंतर संबंधित प्रकरण बाल कल्याण समिती (Child Welfare Committee – CWC) समोर ठेवले जाते. समिती सामाजिक तपासणी अहवाल, आवश्यक कागदपत्रे आणि बालकाची पात्रता तपासून लाभ मंजूर किंवा नामंजूर करण्याचा निर्णय घेते. समितीची मंजुरी मिळाल्यानंतर जिल्हा महिला व बाल विकास अधिकारी लाभ मंजुरीचा आदेश जारी करतात.
योजनेअंतर्गत लाभ देताना दारिद्र्यरेषेखालील (BPL) कुटुंबांतील पात्र बालकांना प्राधान्य दिले जाते. तसेच एकाच बालकाला इतर कोणत्याही समान स्वरूपाच्या शासकीय योजनेचा लाभ मिळत असल्यास त्याची पडताळणी करूनच अंतिम निवड केली जाते. लाभ मंजूर झाल्यानंतर शासनाकडून आर्थिक सहाय्य थेट लाभार्थ्याच्या बँक खात्यात DBT प्रणालीद्वारे जमा केले जाते.
निष्कर्ष
क्रांतीज्योती सावित्रीबाई फुले बालसंगोपन योजना (Bal Sangopan Yojana 2026) ही संकटग्रस्त आणि गरजू बालकांना कौटुंबिक वातावरणात संगोपनाची संधी उपलब्ध करून देणारी महत्त्वपूर्ण योजना आहे. आता अर्ज प्रक्रिया ऑनलाइन करण्याचा निर्णय घेतल्यामुळे लाभार्थ्यांना अर्ज सादर करणे, आवश्यक कागदपत्रे जोडणे आणि अर्जाची स्थिती तपासणे अधिक सोयीचे होणार आहे.
योजनेचा लाभ घेऊ इच्छिणाऱ्या पालकांनी किंवा संगोपनकर्त्यांनी बालकाची पात्रता तपासून आवश्यक कागदपत्रांची तयारी करावी आणि अधिकृत पोर्टलवरील सूचनांनुसार अर्ज करावा.
क्रांतिज्योती सावित्रीबाई फुले बाल संगोपन योजनेसाठी आवश्यक सर्व अधिकृत शासन निर्णय सहित अर्ज नमूना फॉर्म पीडीएफ तुम्ही खाली दिलेल्या लिंकवर डाउनलोड करू शकता.
क्रांतिज्योती सावित्रीबाई फुले बाल संगोपन योजना FAQs | वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
बाल संगोपन योजना काय आहे?
क्रांतिज्योती सावित्रीबाई फुले बाल संगोपन योजना (Bal Sangopan Yojana) ही महाराष्ट्र शासनाच्या महिला व बाल विकास विभागामार्फत राबविण्यात येणारी योजना आहे. या योजनेअंतर्गत अनाथ, निराधार, एक पालक असलेली तसेच संरक्षण व संगोपनाची गरज असलेल्या 0 ते 18 वर्षे वयोगटातील पात्र बालकांना दरमहा आर्थिक सहाय्य दिले जाते.
बाल संगोपन योजना अर्ज कुठे करायचा?
या योजनेसाठी अर्ज प्रक्रिया आता ऑनलाईन करण्यात आली असून, MahaDBT वर अर्ज करण्याची सुविधा सुरू झाली आहे. तसेच संबंधित जिल्हा महिला व बाल विकास अधिकारी (District Women and Child Development Officer) कार्यालयात किंवा शासनमान्य स्वयंसेवी संस्थेकडे सादर करता येतो. अर्जाची छाननी झाल्यानंतर बाल कल्याण समिती (CWC) लाभाबाबत अंतिम निर्णय घेते.
वडील नसलेल्या मुलांसाठी कोणत्या योजना आहेत?
महाराष्ट्र शासनाची क्रांतिज्योती सावित्रीबाई फुले बाल संगोपन योजना ही एक पालक असलेल्या (आई किंवा वडील नसलेल्या) पात्र बालकांसाठी उपलब्ध आहे. शासनाने निश्चित केलेली पात्रता पूर्ण केल्यास अशा बालकांना या योजनेचा लाभ मिळू शकतो.
महाराष्ट्र बाल संगोपन योजनेबद्दल काय माहिती आहे?
क्रांतिज्योती सावित्रीबाई फुले बाल संगोपन योजना ही महाराष्ट्र शासनाची बालकल्याण योजना असून पात्र लाभार्थी बालकांना दरमहा ₹2,250 आर्थिक सहाय्य दिले जाते. या योजनेचा उद्देश बालकांचे कुटुंबामध्ये सुरक्षित संगोपन, शिक्षण, आरोग्य आणि सर्वांगीण विकास सुनिश्चित करणे हा आहे.
Related
लेक लाडकी सुधारित योजना 2026 : ऑनलाइन अर्ज, पात्रता, कागदपत्रे यादी संपूर्ण माहिती
