Chala Shalet Jauya Abhiyan 2026-27 : महाराष्ट्रातील शाळांमधील शैक्षणिक गुणवत्ता सुधारणे (Quality Education), विद्यार्थ्यांची उपस्थिती वाढविणे आणि शाळांमध्ये आवश्यक पायाभूत सुविधा उपलब्ध आहेत की नाहीत, याची प्रत्यक्ष पाहणी करण्यासाठी शालेय शिक्षण विभागाच्या वतीने ‘चला शाळेत जाऊया’ अभियान राबविण्यात येत आहे. या अभियानाला राज्यभरातून उत्स्फूर्त प्रतिसाद मिळत असून, मंत्री, वरिष्ठ अधिकारी आणि जिल्हा नोडल अधिकारी प्रत्यक्ष शाळांना भेटी देऊन शैक्षणिक व प्रशासकीय कामकाजाचा आढावा घेत आहेत. दिनांक ५ सप्टेंबर ते २० ऑक्टोबर २०२६ या कालावधीत राज्यामध्ये चला शाळेत जाऊया अभियान राबविण्यात येत आहे.
या अभियानामुळे शाळांमधील चांगले उपक्रम, शैक्षणिक प्रगती, उपलब्ध सुविधांची स्थिती आणि आवश्यक सुधारणांबाबतची माहिती थेट प्रशासनापर्यंत पोहोचण्यास मदत होत आहे.
शालेय शिक्षण मंत्री दादाजी भुसे यांची कोकणातील शाळांना भेट
शालेय शिक्षण मंत्री दादाजी भुसे यांनी ‘चला शाळेत जाऊया’ अभियानाच्या तिसऱ्या टप्प्यात ७ ते ९ ऑक्टोबर २०२६ या कालावधीत कोकण विभागातील विविध शाळांना प्रत्यक्ष भेटी दिल्या. या भेटींदरम्यान शाळांमधील विद्यार्थ्यांची शैक्षणिक प्रगती, अध्यापन-अध्ययन प्रक्रिया आणि पायाभूत सुविधांची पाहणी करण्यात आली.
सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील पांडुरंगशेठ पडते, पडतेवाडी येथील शाळा तसेच जिल्हा परिषद पूर्ण प्राथमिक शाळा, खारेपाटण क्रमांक १ येथे त्यांनी भेट दिली. रत्नागिरी जिल्ह्यातील जिल्हा परिषद पूर्व प्राथमिक शाळा, पानवल, होरंबेवाडी आणि जिल्हा परिषद पूर्ण प्राथमिक केंद्र शाळा, झरेवाडी या शाळांचाही आढावा घेण्यात आला. तसेच रायगड जिल्ह्यातील जिल्हा परिषद शाळा, आदिवासीवाडी आणि जिल्हा परिषद उच्च प्राथमिक शाळा, झिरड येथे भेट देऊन शैक्षणिक व भौतिक सुविधांची पाहणी करण्यात आली.
विद्यार्थ्यांच्या शैक्षणिक प्रगतीवर भर
शाळा भेटीदरम्यान विद्यार्थ्यांची वाचन, लेखन आणि अध्ययन कौशल्ये तपासण्यात आली. विद्यार्थ्यांना अपेक्षित शैक्षणिक गुणवत्ता प्राप्त होत आहे का, अध्यापन-अध्ययन प्रक्रिया प्रभावीपणे राबविली जात आहे का, याचा आढावा घेण्यात आला.
या वेळी गुणवंत विद्यार्थ्यांचा तसेच ‘आयडॉल शिक्षक’ म्हणून निवड झालेल्या शिक्षकांचा सत्कार करण्यात आला. विद्यार्थ्यांमध्ये शिकण्याची आवड निर्माण करणे, त्यांची शैक्षणिक गुणवत्ता वाढविणे आणि आनंददायी शिक्षणाचे वातावरण तयार करणे आवश्यक असल्याचे मंत्री दादाजी भुसे यांनी नमूद केले.
शालेय शिक्षण विभागाचे ‘राष्ट्र प्रथम’ हे ब्रीदवाक्य केंद्रस्थानी ठेवून गुणवत्तापूर्ण, आनंददायी आणि संस्कारक्षम शिक्षणाला प्राधान्य देण्याचे निर्देशही त्यांनी दिले.
राष्ट्रीयत्व आणि सामाजिक मूल्यांची जोपासना करण्याचे आवाहन
विद्यार्थ्यांमध्ये राष्ट्रीयत्वाची भावना, सामाजिक मूल्ये आणि जबाबदारीची जाणीव विकसित करणे आवश्यक आहे. भविष्यातील आव्हानांना आत्मविश्वासाने सामोरे जाण्यासाठी विद्यार्थ्यांना सक्षम बनविण्याच्या दृष्टीने शिक्षक आणि शिक्षण विभागातील अधिकाऱ्यांनी प्रयत्न करावेत, असे आवाहन मंत्री भुसे यांनी केले.
शाळांमध्ये उपलब्ध असलेल्या आणि निर्लेखनास पात्र असलेल्या साहित्याचे नियमानुसार तातडीने निर्लेखन करावे. तसेच शाळेचा परिसर स्वच्छ, सुरक्षित आणि सुव्यवस्थित ठेवण्यासाठी आवश्यक कार्यवाही करावी, अशा सूचनाही संबंधितांना देण्यात आल्या.
५ सप्टेंबर ते २० ऑक्टोबर २०२६ या कालावधीत अभियान
मंत्री दादाजी भुसे यांच्या निर्देशांनुसार ५ सप्टेंबर ते २० ऑक्टोबर २०२६ या कालावधीत विविध टप्प्यांमध्ये ‘चला शाळेत जाऊया’ अभियान राबविण्यात येत आहे. या अभियानासाठी विविध जिल्ह्यांमध्ये शालेय शिक्षण विभागातील सहसंचालक आणि उपसंचालक यांची जिल्हा नोडल अधिकारी म्हणून नियुक्ती करण्यात आली आहे.
नियुक्त अधिकारी प्रत्यक्ष शाळांना भेटी देऊन शैक्षणिक, प्रशासकीय आणि पायाभूत सुविधांशी संबंधित बाबींची तपासणी करत आहेत. शाळांमधील अडचणी समजून घेऊन आवश्यक सुधारणा करण्यासाठी या भेटी महत्त्वपूर्ण ठरत आहेत.
शाळा भेटीदरम्यान कोणत्या बाबींची पाहणी केली जात आहे?
‘चला शाळेत जाऊया’ अभियानांतर्गत केवळ शाळेतील शैक्षणिक कामकाजाचाच नव्हे, तर विद्यार्थ्यांना मिळणाऱ्या मूलभूत सुविधांचाही सविस्तर आढावा घेतला जात आहे.
यामध्ये विद्यार्थ्यांची शैक्षणिक प्रगती, अध्यापन-अध्ययन प्रक्रिया, वाचन व लेखन कौशल्ये आणि विद्यार्थ्यांची उपस्थिती यांचा समावेश आहे. शाळेत पिण्याच्या पाण्याची उपलब्धता, स्वच्छतागृहांची स्थिती, वर्गखोल्या, शाळा परिसराची स्वच्छता, क्रीडांगण, संरक्षक भिंत, वीजपुरवठा आणि आवश्यक फर्निचर यांचीही प्रत्यक्ष पाहणी करण्यात येत आहे.
याशिवाय शाळांमधील डिजिटल व ई-सुविधा, विद्यार्थ्यांचे गणवेश आणि प्रधानमंत्री पोषण शक्ती निर्माण योजनेंतर्गत दिल्या जाणाऱ्या पोषण आहाराची गुणवत्ता व वितरण यांची तपासणी केली जात आहे.
शैक्षणिक गुणवत्ता (Quality Education) वाढविण्यासाठी शाळांमध्ये राबविण्यात येणारे विविध उपक्रम आणि उपलब्ध सर्वेक्षण अहवालांचाही विचार केला जात आहे. या माहितीच्या आधारे ज्या बाबींमध्ये सुधारणा आवश्यक आहे, त्यासाठी योग्य उपाययोजना करण्यावर भर देण्यात येत आहे.
अभियानाचा मुख्य उद्देश काय आहे?
‘चला शाळेत जाऊया’ अभियानाचा मुख्य उद्देश म्हणजे शाळांच्या प्रत्यक्ष परिस्थितीची माहिती घेऊन शैक्षणिक गुणवत्ता आणि पायाभूत सुविधांमध्ये आवश्यक सुधारणा घडवून आणणे हा आहे. प्रशासनातील वरिष्ठ अधिकारी आणि लोकप्रतिनिधी प्रत्यक्ष शाळांपर्यंत पोहोचल्यामुळे शाळांना भेडसावणाऱ्या अडचणी समजून घेणे आणि त्यावर उपाययोजना करणे शक्य होत आहे.
प्रत्येक विद्यार्थ्याला गुणवत्तापूर्ण शिक्षण मिळावे, शाळेत सुरक्षित व स्वच्छ वातावरण असावे आणि आवश्यक शैक्षणिक सुविधा उपलब्ध व्हाव्यात, यासाठी या अभियानाच्या माध्यमातून प्रयत्न केले जात आहेत.
चला शाळेत जाऊया अभियान : वरिष्ठ अधिकाऱ्यांना प्रत्यक्ष शाळा भेटींचे निर्देश – शालेय शिक्षण मंत्री दादाजी भुसे
याअंतर्गत माननीय वरिष्ठ अधिकारी शाळांना भेटी देणार असून, भेटी दरम्यान शाळेतील प्रश्न समजून त्यावर मार्ग काढणार असल्याचे राज्याचे माननीय शिक्षण आयुक्त यांनी शिक्षक दिनी विशेष शिक्षक प्रेरणा संवाद सत्र कार्यक्रमात सांगितले.
मुंबईतील बालभवन येथे शिक्षण विभागाच्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांसाठी आयोजित ‘शिक्षण संवाद’ या एकदिवसीय कार्यशाळेत ते बोलत होते. यावेळी शालेय शिक्षण विभागाचे प्रधान सचिव रणजीत सिंह देओल, आयुक्त सच्चिंद्रप्रताप सिंह यांच्यासह विभागातील संचालक, उपसंचालक आणि वरिष्ठ अधिकारी उपस्थित होते.
मंत्री दादाजी भुसे यांनी सांगितले की, शिक्षण विभागाने प्रशासकीय कामकाजाबरोबरच विद्यार्थी, शिक्षक, पालक, शाळा व्यवस्थापन समित्या आणि ग्रामस्थ यांच्याशी थेट संवाद साधला पाहिजे. राज्यातील आठही विभागांमध्ये वरिष्ठ अधिकाऱ्यांची जिल्हानिहाय जबाबदारी निश्चित करून प्रत्येक जिल्ह्याचा स्वतंत्र आढावा घेतला जाणार आहे. हे अधिकारी चार दिवसांच्या विशेष दौऱ्यात शाळांना भेटी देऊन तेथील प्रत्यक्ष परिस्थितीचे मूल्यांकन करतील.
ज्या शाळांमध्ये सकारात्मक आणि उल्लेखनीय बदल दिसून येतील, त्या शाळांना विविध माध्यमांतून प्रोत्साहन देण्यात येईल. तर ज्या शाळांमध्ये सुधारणा आवश्यक आहेत, त्या ठिकाणी प्रत्यक्ष भेट देऊन आवश्यक बदल घडवून आणण्यावर भर दिला जाणार आहे.
मूलभूत सुविधांना प्रथम प्राधान्य
शाळांमधील मूलभूत सुविधांबाबत बोलताना भुसे यांनी शुद्ध पिण्याचे पाणी, स्वच्छ स्वच्छतागृहे, सुरक्षित शालेय इमारती आणि स्वच्छ परिसर यांना प्रथम प्राधान्य देण्याचे निर्देश दिले. काही कामांसाठी मोठ्या निधीची आवश्यकता असली तरी अनेक सुधारणा लोकसहभागातून आणि स्थानिक पातळीवरील पुढाकारातून तातडीने करता येऊ शकतात.
शाळांची रंगरंगोटी, स्वच्छता आणि परिसर सुशोभीकरणासाठी स्थानिक समाजाचा सहभाग घेण्याचे आवाहनही त्यांनी केले.
वाचन, लेखन आणि गणितातील मूलभूत कौशल्यांवर भर
विद्यार्थ्यांच्या शैक्षणिक गुणवत्तेला सर्वाधिक महत्त्व देताना बालवाटिका ते तिसरीपर्यंतच्या विद्यार्थ्यांमध्ये वाचन, लेखन आणि गणितातील मूलभूत कौशल्ये (Basic Learning Skills) भक्कम करण्यावर भर देण्याचे मंत्री भुसे यांनी सांगितले.
प्राथमिक स्तरावर विद्यार्थ्यांना अक्षरओळख, वाचन, लेखन तसेच बेरीज, वजाबाकी, गुणाकार आणि भागाकार यांसारखी मूलभूत कौशल्ये आत्मसात झाली पाहिजेत, असे त्यांनी स्पष्ट केले.
शाळांच्या विकासासाठी निधीची कमतरता भासू दिली जाणार नसल्याचे सांगताना मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस तसेच उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे आणि उपमुख्यमंत्री सुनेत्रा अजित पवार यांच्या मार्गदर्शनाखाली शिक्षण क्षेत्राला विशेष प्राधान्य दिले जात असल्याचे त्यांनी नमूद केले.
जिल्हा नियोजन समितीचा निधी, विविध विकास योजना आणि कॉर्पोरेट सामाजिक उत्तरदायित्व (CSR) निधीच्या माध्यमातून शाळांच्या विकासासाठी आवश्यक संसाधने उपलब्ध करून देण्याचे निर्देशही त्यांनी अधिकाऱ्यांना दिले.
पोषण आहार व गणवेशाच्या गुणवत्तेत तडजोड नको
पोषण आहार, शालेय गणवेश (School Uniform) आणि विद्यार्थ्यांना उपलब्ध करून दिल्या जाणाऱ्या सुविधांबाबत कोणतीही तडजोड खपवून घेतली जाणार नाही, असे मंत्री भुसे यांनी स्पष्ट केले. निकृष्ट दर्जाचा पुरवठा किंवा अनियमितता आढळल्यास कठोर कारवाई करण्याचे निर्देश त्यांनी दिले.
विद्यार्थ्यांच्या हिताशी संबंधित बाबींमध्ये गुणवत्ता आणि पारदर्शकता सुनिश्चित करण्यासाठी अधिकाऱ्यांनी प्रभावी निरीक्षण व्यवस्था उभी करावी, असेही त्यांनी सांगितले.
विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण विकासावर भर
राज्यातील शासकीय, स्थानिक स्वराज्य संस्था, अनुदानित तसेच इतर माध्यमांच्या सर्व शाळा शिक्षण विभागाच्या जबाबदारीचा भाग असल्याचे मंत्री भुसे यांनी नमूद केले.
विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण विकासासाठी स्वसंरक्षण प्रशिक्षण, एनसीसी, स्काऊट-गाईड, योग, क्रीडा आणि सांस्कृतिक उपक्रमांना चालना देण्याची आवश्यकता त्यांनी अधोरेखित केली.
शाळा व्यवस्थापन समित्या, पालक आणि स्थानिक समुदायाचा सहभाग वाढवून शिक्षण क्षेत्रात लोकचळवळ उभी करण्याचे आवाहनही त्यांनी केले. राज्यातील प्रत्येक विद्यार्थ्यापर्यंत गुणवत्तापूर्ण शिक्षण पोहोचविण्यासाठी सर्वांनी एकत्रितपणे काम करावे, असे आवाहन मंत्री दादाजी भुसे यांनी केले.
अधिकाऱ्यांना शाळा भेटींचे नियोजन करण्याच्या सूचना
यावेळी प्रधान सचिव रणजीत सिंह देओल यांनी शाळा भेटीसाठी जाताना सर्व अधिकाऱ्यांनी अधिकाधिक शाळांना भेटी देण्याचे नियोजन करावे, तसेच शाळा तपासणीदरम्यान आवश्यक सर्व संबंधित माहिती सोबत बाळगावी, अशी सूचना केली.
आयुक्त सच्चिंद्रप्रताप सिंह यांनी विद्यार्थी शाळेतून बाहेर पडल्यानंतर सक्षम झाला पाहिजे, हाच शिक्षणाचा खरा अर्थ असल्याचे सांगितले. शाळांच्या सक्षमीकरणासाठी स्थानिक पातळीवरील विविध विभागांच्या निधीसाठी शिक्षण विभागातील अधिकाऱ्यांनी पाठपुरावा करावा, अशी सूचनाही त्यांनी केली.
यावेळी शिक्षण क्षेत्रातील अभ्यासक तसेच विभागातील अधिकाऱ्यांनी आपले प्रत्यक्ष अनुभव मांडून शाळांमध्ये सकारात्मक बदल घडविण्यासाठी विविध उपयुक्त सूचना केल्या.
