Mahiticha War Shaniwar 2026 : राज्यातील शिक्षकांचा अध्ययन-अध्यापनाचा वेळ वाचविण्यासाठी शालेय स्तरावर मागविण्यात येणारी ऑनलाइन तसेच ऑफलाइन माहिती दर शनिवारीच सादर करण्याचे निर्देश प्राथमिक शिक्षण संचालनालयाने यापूर्वी दिले होते. मात्र, काही जिल्हे व तालुक्यांमध्ये अद्यापही शाळांकडून दररोज विविध प्रकारची माहिती मागविली जात असल्याचे निदर्शनास आले आहे. या पार्श्वभूमीवर ‘माहितीचा वार शनिवार’ या शासन निर्देशाची काटेकोर अंमलबजावणी करण्याचे निर्देश शिक्षण विभागाने पुन्हा दिले आहेत.
Table of Contents
‘माहितीचा वार शनिवार’ उपक्रम काय आहे? | Mahiticha War Shaniwar 2026
शिक्षकांचा मुख्य वेळ अध्ययन-अध्यापनासाठी वापरला जावा आणि वारंवार माहिती संकलित करून ती ऑनलाइन अथवा ऑफलाइन पद्धतीने सादर करण्यामध्ये शिक्षकांचा शैक्षणिक वेळ वाया जाऊ नये, या उद्देशाने ‘माहितीचा वार शनिवार’ हा उपक्रम राबविण्यात आला आहे.
प्राथमिक शिक्षण संचालनालयामार्फत राज्यातील पन्हाळा (जि. कोल्हापूर), आष्टी (जि. बीड), अक्कलकुवा (जि. नंदुरबार) आणि एटापल्ली (जि. गडचिरोली) या तालुक्यांतील प्रत्येकी एका केंद्रामध्ये या उपक्रमाची पथदर्शी स्वरूपात अंमलबजावणी करण्यात आली.
या उपक्रमांतर्गत संपूर्ण आठवडाभरात शाळांकडून मागविण्यात आलेली ऑनलाइन अथवा ऑफलाइन माहिती दर शनिवारी एकाच वेळी सादर करण्याची पद्धत लागू करण्यात आली.
पथदर्शी उपक्रमातून काय निष्पन्न झाले?
‘माहितीचा वार शनिवार’ या उपक्रमाच्या पथदर्शी अभ्यासामध्ये शिक्षकांकडून सकारात्मक प्रतिसाद मिळाला. त्यामध्ये—
- ९० टक्के शिक्षकांनी या उपक्रमाबाबत आनंद व्यक्त केला.
- ९६.६ टक्के शिक्षकांनी शिकविण्यासाठी पुरेसा वेळ मिळाला असल्याचे मत व्यक्त केले.
- सतत माहिती भरण्याच्या कटकटीतून काही प्रमाणात सुटका झाली.
- शिक्षकांना वर्गातील अध्यापनासाठी अधिक वेळ मिळाला.
- विद्यार्थ्यांशी अधिक संवाद साधण्याची संधी मिळाली.
या निष्कर्षांचा विचार करून शैक्षणिक वर्ष २०२६-२७ पासून शालेय स्तरावर मागविण्यात येणारी माहिती सादर करण्याबाबत स्पष्ट निर्देश देण्यात आले आहेत.
शाळांनी माहिती कधी सादर करायची?
वरिष्ठ कार्यालयांकडून शालेय स्तरावर मागविण्यात आलेली माहिती किंवा विविध उपक्रमांचे अहवाल यापुढे दर शनिवारी सादर करायचे आहेत.
यामध्ये ऑनलाइन तसेच ऑफलाइन दोन्ही प्रकारच्या माहितीचा समावेश आहे.
ऑनलाइन माहिती
अॅप, पोर्टल, लिंक इत्यादी माध्यमातून मागविण्यात आलेली माहिती शनिवारी सादर करायची आहे.
ऑफलाइन माहिती
पत्र, ई-मेल इत्यादी माध्यमातून मागविण्यात आलेली माहितीही शनिवारीच सादर करायची आहे.
राज्य, विभाग, जिल्हा, तालुका किंवा केंद्र स्तरावरून त्या-त्या आठवड्यात मागविण्यात आलेली विषयानुरूप माहिती मुख्याध्यापक व शिक्षकांनी त्या आठवड्यातील शनिवारी सादर करावी, असे निर्देश आहेत.
कोणती माहिती दररोज सादर करावी लागणार?
‘माहितीचा वार शनिवार’ या नियमाला काही अपवाद ठेवण्यात आले आहेत. खालील माहिती दररोज किंवा त्याच दिवशी सादर करणे आवश्यक राहणार आहे—
- VSK पोर्टलवरील विद्यार्थी उपस्थिती
- PM POSHAN पोर्टलवरील आहार दिलेल्या विद्यार्थ्यांच्या संख्येची नोंद
- विद्यार्थी सुरक्षा, विधिमंडळ कामकाज आणि आपत्कालीन परिस्थितीशी संबंधित माहिती
वरील बाबी वगळता इतर नियमित ऑनलाइन किंवा ऑफलाइन माहिती शनिवारी सादर करण्याचे निर्देश आहेत.
अधिकाऱ्यांनी दररोज माहिती मागवू नये
राज्य, विभाग, जिल्हा, तालुका किंवा केंद्र स्तरावरील कोणत्याही अधिकाऱ्यांनी तात्काळ माहिती मिळावी किंवा शनिवारव्यतिरिक्त इतर दिवशी शाळांकडून माहिती मिळावी, असा आग्रह धरू नये किंवा अशा प्रकारची माहिती मागवू नये, असे स्पष्ट निर्देश देण्यात आले आहेत.
यामुळे शिक्षकांना दररोज विविध अहवाल तयार करण्याच्या कामातून काही प्रमाणात मुक्तता मिळून त्यांचा वेळ अध्यापनासाठी उपलब्ध होण्याचा उद्देश आहे.
२१ सप्टेंबर २०२६ रोजी पुन्हा काटेकोर अंमलबजावणीचे निर्देश
दरम्यान, प्राथमिक शिक्षण संचालनालयाने २१ सप्टेंबर २०२६ रोजी स्वतंत्र पत्राद्वारे ‘माहितीचा वार शनिवार’ या शासन निर्देशाची काटेकोर अंमलबजावणी करण्याबाबत पुन्हा स्पष्ट सूचना दिल्या आहेत.
या पत्रामध्ये १४ जून २०२६ रोजी आयुक्त (शिक्षण) कार्यालयाकडून निर्गमित आदेशाचा संदर्भ देण्यात आला आहे. त्या आदेशानुसार शालेय स्तरावर मागविण्यात येणारी सर्व प्रकारची ऑनलाइन/ऑफलाइन माहिती दर शनिवारीच सादर करणे अपेक्षित आहे.
मात्र, प्रत्यक्षात अनेक जिल्हे आणि तालुक्यांमध्ये अजूनही दररोज विविध प्रकारची माहिती मागविली जात असल्याचे संदर्भीय निवेदनातून निदर्शनास आणून देण्यात आले आहे.
त्यामुळे संबंधित प्रकरणी योग्य ती कार्यवाही करून केलेल्या कार्यवाहीचा अहवाल कार्यालयास सादर करण्याचे निर्देश शिक्षण विभागाने दिले आहेत.
‘माहितीचा वार शनिवार’मुळे शिक्षकांना काय फायदा?
या उपक्रमाचा मुख्य उद्देश शिक्षकांचा दैनंदिन अध्ययन-अध्यापनाचा वेळ माहिती तयार करणे आणि ती सादर करण्यामध्ये खर्च होऊ नये, हा आहे.
वारंवार माहिती मागविण्याऐवजी आठवडाभरातील नियमित माहिती एकत्रितपणे शनिवारी सादर केल्यामुळे शिक्षकांना अध्यापन, विद्यार्थ्यांशी संवाद आणि वर्गातील शैक्षणिक कामकाजासाठी अधिक वेळ उपलब्ध होण्याची अपेक्षा आहे.
अधिकाऱ्यांसह सर्व शाळांनी निर्देशांचे पालन करावे
शैक्षणिक वर्ष २०२६-२७ पासून शालेय स्तरावर मागविण्यात येणारी ऑनलाइन/ऑफलाइन माहिती वरिष्ठ कार्यालयाला दर शनिवारी सादर करण्याच्या निर्देशांची तात्काळ अंमलबजावणी करण्याचे आदेश देण्यात आले आहेत.
त्यामुळे संबंधित शिक्षण अधिकारी, गटशिक्षणाधिकारी, मुख्याध्यापक आणि शिक्षकांनी ‘माहितीचा वार शनिवार’ या निर्देशानुसार कार्यवाही करणे अपेक्षित आहे. तसेच शनिवारी वगळता इतर दिवशी नियमित स्वरूपाची माहिती मागविली जाणार नाही, याची दक्षता संबंधित अधिकाऱ्यांनी घ्यावी, असे नव्या पत्रातून स्पष्ट करण्यात आले आहे.
