TET CTET शिवाय शिक्षकांना पदोन्नती? मा. मुंबई उच्च न्यायालयाचा महत्त्वपूर्ण आदेश काय आहे?

On: November 13, 2026 8:33 PM

TET CTET Teacher Promotion Order 2026 : राज्यातील शिक्षकांच्या मुख्याध्यापक, केंद्रप्रमुख आणि विस्तार अधिकारी या पदांवरील पदोन्नतीसाठी TET/CTET पात्रता अनिवार्य आहे का, याबाबतचा निर्णय अद्याप प्रलंबित आहे. या प्रकरणी मुंबई उच्च न्यायालयाने २ नोव्हेंबर २०२६ रोजी महत्त्वपूर्ण आदेश देताना पदोन्नती केवळ १ सप्टेंबर २०२५ रोजीच्या ज्येष्ठता यादीच्या आधारे करता येणार नसल्याचे स्पष्ट केले आहे. या आदेशामुळे पदोन्नती प्रक्रियेत TET/CTET उत्तीर्ण शिक्षकांचा विचार कोणत्या पद्धतीने करायचा, हा मुद्दा पुन्हा चर्चेत आला आहे.

मुंबई उच्च न्यायालयात हर्षल पोपट्राव सैंदाणे व इतर विरुद्ध महाराष्ट्र शासन (रिट याचिका क्र. १४८७७/२०२६) आणि भीमराव शिवराम पाटील व इतर विरुद्ध महाराष्ट्र शासन (रिट याचिका क्र. ८०३१/२०२३) या याचिकांवर सुनावणी झाली. न्यायमूर्ती जी. एस. कुलकर्णी आणि न्यायमूर्ती डॉ. नीला गोखले यांच्या खंडपीठाने हा आदेश दिला.

TET/CTET पात्रतेबाबतचा निर्णय पूर्णपीठाकडे

मुख्याध्यापक, केंद्रप्रमुख आणि विस्तार अधिकारी या पदांवर पदोन्नती देताना TET/CTET परीक्षा उत्तीर्ण असणे आवश्यक आहे का, याबाबत उच्च न्यायालयाच्या वेगवेगळ्या खंडपीठांनी यापूर्वी वेगवेगळे आदेश दिले होते. त्यामुळे या प्रश्नांवर एकसमान निर्णय घेण्यासाठी मुंबई उच्च न्यायालयाच्या पूर्णपीठासमोर (Full Bench) संबंधित याचिकांची सुनावणी सुरू आहे.

या प्रकरणात सर्वोच्च न्यायालयाच्या Anjuman Ishaat-E-Taleem Trust विरुद्ध महाराष्ट्र शासन या निर्णयाचा तसेच संबंधित पदांच्या भरती नियमांचा विचार केला जात आहे. पदोन्नतीसाठी TET/CTET पात्रता ही पूर्वअट आहे का, हा पूर्णपीठासमोरील प्रमुख प्रश्न आहे.

पदोन्नतीपूर्वी TET/CTET उत्तीर्ण असणे आवश्यक आहे का?

TET/CTET पात्रता पदोन्नतीसाठी अनिवार्य ठरल्यास सेवेत असलेल्या शिक्षकांना भविष्यात परीक्षा उत्तीर्ण होण्याचे हमीपत्र देऊन पदोन्नती देता येईल का, की पदोन्नतीचा विचार करण्यापूर्वीच संबंधित शिक्षकाने ही परीक्षा उत्तीर्ण केलेली असणे आवश्यक आहे, याबाबतही पूर्णपीठ निर्णय घेणार आहे.

तसेच पदोन्नती प्रक्रियेसाठी TET/CTET पात्रता कोणत्या तारखेला प्राप्त केलेली असावी, हा मुद्दाही विचाराधीन आहे. पदोन्नती प्रक्रिया सुरू झाल्याची तारीख, पात्र उमेदवारांची यादी तयार करण्याची तारीख किंवा संबंधित भरती नियमांमधील तरतूद यापैकी कोणती तारीख ग्राह्य धरावी, याबाबत स्पष्टता होणे अपेक्षित आहे.

३ सप्टेंबर २००१ पूर्वी नियुक्त शिक्षकांच्या पात्रतेचा प्रश्न

३ सप्टेंबर २००१ पूर्वी नियुक्त झालेल्या शिक्षकांना TET परीक्षेतून सर्व प्रयोजनांसाठी सूट आहे का, याचाही निर्णय पूर्णपीठ घेणार आहे. याशिवाय TET पात्रता प्राप्त केल्यानंतर १९६७ च्या नियमांनुसार तयार करण्यात आलेल्या भरती किंवा ज्येष्ठता यादीत बदल होतो का, हा प्रश्नही न्यायालयासमोर आहे.

१ ऑगस्ट २०१९ आणि १ फेब्रुवारी २०२३ रोजीच्या शासन निर्णयांनुसार पदोन्नतीसाठी पात्रता कशी निश्चित करावी, याबाबतही पूर्णपीठ विचार करणार आहे. केंद्रप्रमुख पदाच्या पदोन्नतीसाठी ३१ मार्च २०२५ पर्यंत CTET उत्तीर्ण झालेले आणि विभागीय मर्यादित स्पर्धा परीक्षा (LDCE) प्रक्रियेत सहभागी झालेले पात्र उमेदवार पदोन्नतीपासून वगळले गेले आहेत का, हा मुद्दाही विचारार्थ ठेवण्यात आला आहे.

त्याचबरोबर विस्तार अधिकारी, केंद्रप्रमुख आणि मुख्याध्यापक या पदांची पदोन्नती कोणत्या क्रमाने करावी, तसेच २९ जुलै २०२६ रोजीच्या शासन निर्णयातील तरतुदी सर्वोच्च न्यायालयाच्या निर्णयाशी सुसंगत आहेत का, याबाबतही पूर्णपीठ निर्णय घेणार आहे.

१ सप्टेंबर २०२५ च्या ज्येष्ठता यादीबाबत न्यायालयाचे निर्देश

२ नोव्हेंबर २०२६ रोजीच्या आदेशातील महत्त्वाचा भाग म्हणजे पदोन्नती प्रक्रियेत पात्र शिक्षकांमध्ये भेदभाव होऊ नये, याबाबत न्यायालयाने केलेले निरीक्षण. पदोन्नतीची प्रक्रिया प्रत्यक्ष राबवली जात असताना त्या वेळी आवश्यक TET/CTET पात्रता असलेल्या शिक्षकांचा समान पद्धतीने विचार होणे आवश्यक असल्याचे न्यायालयाने नमूद केले.

काही शिक्षकांनी TET CTET परीक्षा निर्धारित तारखेपूर्वी उत्तीर्ण केली आहे, तर काही शिक्षकांनी त्यानंतर परीक्षा उत्तीर्ण केली आहे. केवळ परीक्षा उत्तीर्ण करण्याच्या तारखेच्या आधारावर अन्यथा पात्र असलेल्या आणि सेवाज्येष्ठ असलेल्या शिक्षकांमध्ये भेदभाव करता येणार नाही, असे न्यायालयाने स्पष्ट केले.

यासाठी ७ जुलै २०२६ रोजी अश्विनी सचिन चुरी प्रकरणात दिलेल्या अंतरिम आदेशातील निरीक्षणांचे पालन करण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत. सर्वोच्च न्यायालयाच्या निर्णयानुसार पात्र असलेल्या सर्व शिक्षकांचा पदोन्नतीसाठी निष्पक्षपणे विचार होणे आवश्यक असल्याचे न्यायालयाने म्हटले आहे.

त्यानुसार पदोन्नती केवळ १ सप्टेंबर २०२५ रोजीच्या ज्येष्ठता यादीच्या आधारे करता येणार नाही, असे खंडपीठाने स्पष्ट केले. मात्र, हे निर्देश पूर्णपीठाकडून पुढे दिल्या जाणाऱ्या आदेशांच्या अधीन राहणार आहेत. त्यामुळे TET/CTET पात्रतेबाबतचा अंतिम निर्णय या आदेशातून झालेला नाही.

पुढील सुनावणी १८ नोव्हेंबर २०२६ रोजी

या प्रकरणातील काही मुद्दे सर्वोच्च न्यायालयात प्रलंबित असलेल्या याचिकांशी संबंधित असल्याने सर्वोच्च न्यायालयाच्या पुढील आदेशांची प्रतीक्षा करणे योग्य ठरेल, असे उच्च न्यायालयाने नमूद केले. त्यामुळे संबंधित याचिकांची सुनावणी पुढे ढकलण्यात आली असून त्या पूर्णपीठासमोर प्रलंबित असलेल्या प्रकरणांसोबत जोडण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत.

आता या प्रकरणाची पुढील सुनावणी १८ नोव्हेंबर २०२६ रोजी सायंकाळी ४.४५ वाजता होणार आहे.

TET/CTET पात्रता, शिक्षकांची ज्येष्ठता आणि पदोन्नतीसाठी ग्राह्य धरावयाची तारीख या मुद्द्यांवर पूर्णपीठाचा निर्णय राज्यातील शिक्षकांच्या पदोन्नती प्रक्रियेसाठी महत्त्वाचा ठरणार आहे. त्यामुळे १८ नोव्हेंबर रोजी होणाऱ्या सुनावणीकडे शिक्षकांचे लक्ष लागले आहे.

अधिक माहितीसाठी: TET CTET पदोन्नती संदर्भातील मा. मुंबई उच्च न्यायालयाचा आदेश डाउनलोड करा