Anganwadi Sevika Gratuity : अंगणवाडी सेविका आणि मदतनीस यांच्या प्रलंबित मागण्यांबाबत महिला व बालविकास विभागाची मंत्रालयात नुकतीच आढावा बैठक संपन्न झाली. या बैठकीत अंगणवाडी सेविकांच्या सेवानिवृत्ती लाभ, ग्रॅच्युइटी (Gratuity), पेन्शन (Pension) , पदोन्नती आणि सेवानिवृत्तीची वयोमर्यादा (Retirement Age) ६० वर्षे करण्याबाबत महत्त्वाची चर्चा झाली.
महिला व बालविकास मंत्री आदिती तटकरे यांनी अंगणवाडी सेविका आणि मदतनीस यांच्या विविध मागण्यांबाबत शासन सकारात्मक असल्याचे सांगितले. विशेषतः दीर्घकाळ सेवा केल्यानंतर सेवानिवृत्तीच्या वेळी मिळणारे आर्थिक लाभ अधिक प्रभावी करण्याबाबत नियमानुसार सकारात्मक विचार केला जाईल, असे त्यांनी स्पष्ट केले.
ग्रॅच्युइटी आणि पेन्शनबाबत सकारात्मक भूमिका
अंगणवाडी सेविका आणि मदतनीस यांच्या आर्थिक सुरक्षिततेचा प्रश्न महत्त्वाचा असल्याचे बैठकीत नमूद करण्यात आले. ग्रॅच्युइटी आणि पेन्शन हे दोन्ही विषय महत्त्वाचे असून, त्यावर टप्प्याटप्प्याने निर्णय घेऊन प्रश्न मार्गी लावण्याबाबत शासन सकारात्मक असल्याचे मंत्री आदिती तटकरे यांनी सांगितले.
सेविकांनी दीर्घकाळ केलेल्या सेवेनंतर सेवानिवृत्तीच्या वेळी मिळणाऱ्या लाभात वाढ करण्याबाबतही नियमानुसार सकारात्मक विचार करण्यात येणार आहे.
सेवानिवृत्तीची वयोमर्यादा ६० वर्षे करण्याबाबत चर्चा
अंगणवाडी सेविकांच्या सेवानिवृत्तीची वयोमर्यादा ६० वर्षे करण्याच्या मागणीबाबतही शासन सकारात्मक असल्याचे बैठकीत सांगण्यात आले. मात्र, याबाबत अंतिम निर्णय झालेला नसून पुढील प्रक्रियेनंतर निर्णय होणे अपेक्षित आहे.
त्यामुळे सध्या हा निर्णय लागू झाल्याचे समजणे योग्य ठरणार नाही. शासनाच्या अधिकृत आदेशानंतरच वयोमर्यादेतील बदलाची अंमलबजावणी स्पष्ट होईल.
मुख्य सेविका पदावर पदोन्नतीची मागणी
अंगणवाडी सेविकांना मुख्य सेविका पदावर पदोन्नती देण्याच्या मागणीवरही बैठकीत चर्चा झाली. संबंधित पदासाठी आवश्यक शैक्षणिक पात्रता आणि पदाच्या नियमांनुसार याबाबत निर्णय घेण्यात येईल, असे मंत्री तटकरे यांनी सांगितले.
प्रधानमंत्री मातृवंदना योजनेचे काम क्षेत्रातच देण्याचे निर्देश
अंगणवाडी सेविकांना त्यांच्या कार्यक्षेत्रातच प्रधानमंत्री मातृवंदना योजनेशी संबंधित काम देण्यात यावे, असे निर्देश देण्यात आले आहेत. तसेच सेविकांचा प्रवास भत्ता वेळेवर देण्याबाबतही बैठकीत सूचना करण्यात आल्या.
पेपरलेस अंगणवाडीच्या दिशेने प्रयत्न
अंगणवाडी केंद्रातील कागदोपत्री कामकाज कमी करण्याच्या दृष्टीने किमान तीन रजिस्टर आणि एक मोबाईल वापरण्याबाबत निर्देश देण्यात यावेत, असेही सांगण्यात आले.
अंगणवाडी केंद्राचे नियमित कामकाज आणि सेविकांच्या फील्ड व्हिजिट्स यांचा विचार करून अतिरिक्त कामाचे योग्य नियोजन करण्याची गरजही बैठकीत व्यक्त करण्यात आली.
अतिरिक्त कामासाठी प्रोत्साहनपर मोबदला
अंगणवाडी सेविकांकडून नियमित कामाव्यतिरिक्त घेतल्या जाणाऱ्या कामासाठी प्रोत्साहनपर मोबदला देण्याबाबत बैठकीत चर्चा करण्यात आली. तसेच सेविका आणि मदतनीस यांना वैद्यकीय रजा व भत्ता देण्याच्या मागणीवरही चर्चा झाली.
इतर मागण्यांवरही टप्प्याटप्प्याने निर्णय
अंगणवाडी सेविका आणि मदतनीस यांच्या विविध मागण्यांवर शासनाकडून सकारात्मक पद्धतीने विचार करण्यात येणार आहे. यामध्ये सेवानिवृत्ती लाभ, ग्रॅच्युइटी, पेन्शन, पदोन्नती, शैक्षणिक पात्रता, सेवाशर्ती, सामाजिक सुरक्षा, विमा संरक्षण, रजा, प्रोत्साहनपर मोबदला आणि प्रशासकीय कामाचा भार कमी करणे यांचा समावेश आहे.
या सर्व विषयांवर एकाच वेळी निर्णय न घेता नियमानुसार आणि टप्प्याटप्प्याने निर्णय घेण्यात येणार असल्याची माहिती बैठकीत देण्यात आली आहे.
हे ही वाचा : अंगणवाडी सेविका व मदतनीसांचे सप्टेंबरचे मानधन मंजूर, शासन निर्णय निर्गमित
अंगणवाडी सेविका, मदतनीसांना ग्रॅच्युइटी देण्याबाबत – बैठक दिनांक 11 सप्टेंबर 2026 रोजीचे मुद्दे
पोषण अभियानाची प्रभावी अंमलबजावणी करून समाजातील शेवटच्या लाभार्थ्यांपर्यंत पोहोचविण्यात अंगणवाडी सेविका आणि मदतनीस यांची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची आहे. बालके, गरोदर माता आणि स्तनदा मातांपर्यंत पोषण व आरोग्यविषयक सेवा पोहोचविण्यासाठी त्यांचे योगदान महत्त्वाचे असल्याचे महिला व बालविकास मंत्री आदिती तटकरे यांनी सांगितले.
अंगणवाडी सेविका आणि मदतनीसांना उपदान अर्थात ग्रॅच्युइटी (Gratuity) देण्याबाबत शासन सकारात्मक असून, याबाबत आवश्यक कार्यवाही करण्यात येत असल्याचेही मंत्री आदिती तटकरे यांनी स्पष्ट केले.
एकात्मिक बालविकास सेवा प्रकल्प योजनेअंतर्गत यशवंतराव चव्हाण प्रतिष्ठान येथे ९ व्या राष्ट्रीय पोषण माहाचा राज्यस्तरीय शुभारंभ करण्यात आला. यावेळी मंत्री आदिती तटकरे यांच्या हस्ते कार्यक्रमाचे उद्घाटन झाले. यंदाचा पोषण माह ‘माझी अंगणवाडी, माझी जबाबदारी’ या संकल्पनेवर आधारित आहे.
कार्यक्रमाला महिला व बालविकास विभागाचे सचिव डॉ. अनुपकुमार यादव, एकात्मिक बालविकास सेवा योजनेच्या आयुक्त माधवी सरदेशमुख, सहआयुक्त संगिता लोंढे, विजय क्षीरसागर, आयुषचे सहायक संचालक सुश्रृत मुक्कावार यांच्यासह विभागातील अधिकारी आणि कर्मचारी उपस्थित होते.
बालके, माता यांच्या आरोग्यावर विशेष भर
पोषण माहाच्या माध्यमातून बालके, गरोदर माता आणि स्तनदा मातांच्या आहार व आरोग्याबाबत जनजागृती करण्यासोबतच त्यांच्या सर्वांगीण विकासावर भर देण्यात येत आहे. यासाठी महिला व बालविकास विभागासोबत आरोग्य आणि आयुष विभागाने समन्वयाने काम करणे आवश्यक असल्याचे आदिती तटकरे यांनी सांगितले.
बालकांच्या सर्वांगीण विकासासाठी जन्मापासूनच योग्य पद्धतीने शिशु अभ्यंग मिळणे आवश्यक आहे. त्याचे महत्त्व मातांपर्यंत पोहोचविण्यासाठी यंदाच्या पोषण माहात आयुष विभागाचा सहभाग घेण्यात आला आहे. आयुष विभागाच्या माध्यमातून अंगणवाडी सेविका आणि मदतनीसांना मार्गदर्शन देऊन ही माहिती मातांपर्यंत पोहोचविण्यात येणार आहे.
‘माझी अंगणवाडी, माझी जबाबदारी’ या संकल्पनेवर भर
यंदाच्या पोषण माहात ‘माझी अंगणवाडी, माझी जबाबदारी’ या संकल्पनेतून अंगणवाडी केंद्रे अधिक सक्षम करण्यावर भर दिला जाणार आहे.
डिजिटल अंगणवाड्यांमध्ये उपलब्ध असलेल्या स्क्रीनवर आयुष विभागाने तयार केलेले आरोग्य आणि पोषणविषयक व्हिडिओ नियमितपणे दाखवावेत. तसेच या व्हिडिओमधील महत्त्वाची माहिती गरोदर आणि स्तनदा मातांपर्यंत पोहोचवावी, असे निर्देश मंत्री आदिती तटकरे यांनी दिले.
८१७ अंगणवाड्या होणार सक्षम
सक्षम अंगणवाडी प्रकल्प योजनेअंतर्गत स्नेहा सामाजिक संस्था आणि एकात्मिक बालविकास सेवा यांच्यात करार करण्यात आला आहे.
या करारानुसार मुंबईतील ८१७ अंगणवाड्या आवश्यक सोयी-सुविधांनी सुसज्ज करून सक्षम करण्यासाठी काम केले जाणार आहे. त्यामुळे या अंगणवाडी केंद्रांमधून बालके आणि मातांना अधिक चांगल्या सुविधा उपलब्ध होण्यास मदत होणार आहे.
कार्यक्रमात आयुषच्या डॉ. शुभांगी ठाकूर यांनी बालकांचा मसाज आणि काळजी याबाबत सादरीकरणातून मार्गदर्शन केले. आरसीएचच्या डॉ. उपाली वाघमारे यांनी ‘ॲनिमिया’ या विषयावर मार्गदर्शन केले.
यावेळी आयुक्त माधवी सरदेशमुख यांच्या मार्गदर्शनाखाली तयार करण्यात आलेल्या एकात्मिक बालविकास सेवेच्या रंगीत लोगोचे, वेबपेजचे आणि ‘पोषण आहार प्रार्थने’चे उद्घाटन करण्यात आले.
उत्कृष्ट जिल्ह्यांचा गौरव
गेल्या वर्षीच्या ८व्या राष्ट्रीय पोषण माहात उत्कृष्ट कामगिरी करणाऱ्या वर्धा, हिंगोली आणि नागपूर जिल्हा कार्यालयांचा पुरस्कार देऊन गौरव करण्यात आला.
वर्धाच्या जिल्हा कार्यकारी अधिकारी मनिषा कुरसंगे व सहकारी, हिंगोलीचे जिल्हा कार्यक्रम अधिकारी विजय बोराटे आणि नागपूरचे जिल्हा कार्यक्रम अधिकारी कैलास घोडके यांना सन्मानचिन्ह आणि प्रमाणपत्र देऊन गौरविण्यात आले.
प्रधानमंत्री मातृवंदना योजनेत उत्कृष्ट कामगिरी केल्याबद्दल वर्धा, मुंबई आणि नाशिक जिल्ह्यांचाही सन्मान करण्यात आला. यामध्ये मनिषा कुरसंगे, मुंबई जिल्हा कार्य अधिकारी प्रेमा घाडगे, मुंबई उपनगर जिल्हा महिला व बालविकास अधिकारी शरद कुऱ्हाडे, पर्यवेक्षक भाऊसाहेब बोरकर आणि नाशिकचे जिल्हा कार्यक्रम अधिकारी प्रताप पाटील यांचा गौरव करण्यात आला.
याशिवाय ज्योती गायकवाड, शुभांगी लोहकर आणि कांता गायकवाड या अंगणवाडी सेविकांचाही योजनेची प्रभावी अंमलबजावणी केल्याबद्दल सन्मान करण्यात आला.
कार्यक्रमात प्रीशा धीवर, स्वामिनी कोलहाले आणि सुनिता मोगल या लाभार्थ्यांना योजनेच्या लाभाच्या रकमेचे धनादेश वितरित करण्यात आले.
तसेच लेक लाडकी योजनेचा लाभ आता DBT (Direct Benefit Transfer) च्या माध्यमातून थेट लाभार्थ्यांच्या बँक खात्यात जमा करण्यात येत आहे, अशी माहिती यावेळी देण्यात आली.
